KUM HLUI

Kum a lo thar leh ta reng mai chu a ni a, Pathian zarah nung damin kan la awm ve zel bawk a; a khawngaihna vang chauh a ni e. Kum liam ta ka ngaihtuah letin rilrua han riak ran reng a awm lem dawn lo niin ka hria, chutiang thleng tur chuan lawm hle emaw lungngaih hle emaw a tul mahna. Ka tih tur ang angte ti theiin Pathianin min siam a, ka lawm hle. Keimah leh ka nupui fanaute hriselna thuah han hlauhthawn lai awm miah lovin kum kan tluan a, Pathian venna liau liau a ni, lawmthu kan sawi na chungin a tawk kan kan sawi seng lo hial ang.

Rawngbawlna lam: Hma kan sawn ve bek bek zel a, ring thar pawh kan nei ve thei deuh reng a. Chanchin tha mai piah lamah inzirtir tur a tam em em reng a, mahni tawkah buaina tur tawk chu a awm ve reng. Kumin chhungin mi 80 Baptisma ka chantir a, Pathian hnathawh liau liau a ni. Duhtui lo deuh ila hei ai chuan an thahnem ngei ang, mahse duhtui deuh zawk hi a tha dawn em tih han enchhin pawh tul ve deuha ka hriat vang a ni. Bial fanna a thuiin a zau tham a, Bike hmanga fang ka ni ber bawk a, ka pum leh taksain a tuar viauin ka hriaa ei leh inah ka insum thei lo dahrawl nen, mahse na naran deuh mai chauh a ni.

Chhungkaw lam: Sawi tawh angin harsatna kan tawk lova Pathian chungah kan lawm hle. Kan fapa sikul kal ve tan turin November thlaah admission kan tihsak ve a, ka lawm hle. Kolkata kan awm hnu hian College zirlai engemaw zat hi admission ka lo buaipui ve a, an hotute ka hmuhpui thul, hostel thlengin ka dah fel zel a; kumin chhova ka buaipui pakhat chu a harsa hle mai a, an Principal leh Vice Principal chuan ‘luhlul’ leh ‘tumruh’ hmuha min hmuh avangin result nei chhe ve tak kha college pangngai takah kan admit thei ta a. Heng ka puihnaah hian cheng khat pawh ka phut ngai lova nachang hria chuan mizo chawhmehte min rawn ken ve thin a, kan lawm tawk viau; hre lo pawh an awm, ka vui chuang lo va. Mahni fapa ngei han buaipui ve tak chu pheikhai a zang hle mai a, kan che pawh a rang deuhin ka hria, a lawmawm ka ti hle.

Nupui fanaute tan eng ni lo mahila min ngai a, kei pawhin ka ngai bawk a, kum khat chhung kha rei kan tih pawh ka hre lo, an pualin lenvahna hun ka siam tam thei lo va, ka siam chhun erawh an hlut thei hle.

Mimal lam: Lehkha chhiar tam tumin kum bul kha ka tan a, chhiar tam ka inti lo hle. Naupangin kawm tur an neih loh avangin ka khawngaih deuh va, an thian nih a tul avangin ka duh angin hun ka pe tam thei lo, mahse han vuina tur reng reng a awm lo, ka hman apiang erawh chuan ka chhiar thung, chungte chu...

1) History of philosophy by Frank Thilly: He lehkhabu hi a hlui ‘mela’a ka lei a ni a, a tlawm em a, ka lei a ni. Mahse ka’n chhiar chiang a, ka duh ta riau va, a thu kalhmang leh a chronological order pek dan a tha riau va, ka chhiar ta fo mai a. A chhah deuh em a, ka la chhiar chhuak lo. Philosophy history ka chhiar ve tawh ho aiin ka duh ta zawk a ni.

2) I ni min pekte hi by Rev.Zairema: Ka mi ngaihsan a nih avangin a chanchin a ma ziah ngei ka lei a, a chhah ve deuh na chungin ka chhiar chhuak hma hle.

3) The God Question:What famous thinkers from Plato to Dawkins have said about the divine by Andrew Pessin: Nupuite bazar nghaka ka tei kualn lamah he lehkhabu hi Kolkata Emami market chung berah ka hmu a, ka lei nghal chat a, ka lei phur ang ngeiin a ngaihnawm ka ti a, a pan lem lo na a ka chhiar chhuak nghal tep  a ni.

4) Bible NIV Version: Pathian thu ka zir lai khan NRSV kher hi min hmantir thin a, RSV or NRSV kan hmang ber a. Khatih laia kan chhiar ber kha a ni a. NIV(version) ka lei thar a(tha deuh) chhiar chhuah tumin ka bei a, chhiar dan phung ka thlak a, NT lam ka bei hmasa a, NT chu ka zo va OT lam bu thum li bak ka la chhiar hman lo.

5) Pi Pute Biak Hi by Rev.Zairema: Ka duh em a, hriat ve atan, ka lei ta a. Ka chhiar a, pawimawh berah ka dah lova saptawng lam ka chhiar nin hunah ka chhiar leh zauh thin a, a tha ka ti em em a, zir tham a ni.

6) Ka chhiar nasat ber chu internet lam a mi a ni a, philosophy ka hrut ber a hei erawh hi chu han sawi mai sen pawh niin ka hre lova ka hlawkpui hlawm hlein ka hria.

Kum liam taa Pathian min hruainaah ka lawm bang thei lo ve.

I confess...

Mistake

Mistakes are sometimes the sweet memories so as the accurate daily life inconspicuously passed by, no one reiterated in it and easy to forget without trying. Though some mistakes are also too much fun to happen once and deserved to repeat again and again, some of them kicked us out in the sorry feeling by casting down our soul and formed turmoil within us. Nevertheless, being a human who will know the path to escape such random incident? Life is too complicated to predict as for weal and woe linked together.

Let me share only one of our big mistakes that befell couple of years ago.

It was back then 2009, the 10 year’s hottest days of W.Bengal, when we travelled all the way from Mizoram along with my 3 months old firstborn son. To be honest, my wife and I have never known before that an infant like ours need to drink water apart from breast milk. Even though i couldn’t remember the Celsius degrees of temperature in figure but i should never ever forget that scorching heat we borne was indescribable. My son was never stopping crying all through, he needed something but we didn’t know that he’d like to drink water.  By calling a spade a spade, we gave him no water before attaining 6 months and after that we gave him one or two scoop of little spoon which was absolutely not sufficient either.

The mistake has been revealed when my little daughter drank half of a bottle of water in a day at the age of three months...thank God that he(my son) was not succumb to death with oral dehydration amidst of extreme temperature; that’s why we’re now asking him in every hour, “you like water, little kid?” repeatedly, heh. Then, thereafter we stopped reading the book ‘Kid’s Care’ for strongly suggesting absence of supplementary food before 6 months-but still we are enlightened by knowing  ‘generalization of context is more perilous than contextualization of general’. 

Telling lie, yes papa

After she experienced the extreme weather of Kolkata, my mother promised us of fitting AC at our residence and we could no longer wait for, being blessed with a new baby girl. Let me not tell in detailed; the then, we bought Split AC of Godrej Company; the company man came and installed it as soon as possible at the rate of more than Rs2000 for installation charge. Since the installation was not quite well, we’re still sweating even while switching on and we’re taken aback in those very circumstances. 

So, repeatedly I called the dealer to send his people and do re-installation, but before coming, they assured me a firmed conditioned that either I had to give a fresh bill of installation or they wouldn’t do it again. Henceforth, I knew very well that they were trying to cheat me meticulously as I was accustomed to these people’s behaviors for about years. Then I decided to overreach them back by following my first thought of which I felt a little regret later.  So, I took the phone, “Hello, who is speaking please” (Avinash) Ok, speaking from Baruipur again (yes sir, carry on) Ok, Mr Avinash, you told me that you can’t do re-installation anymore in a free of cost, correct? (Yes sir) Please listen to me Mr Avinash let me tell you one thing; actually Godrej Company is not my first choice, because some of my friends already told me that the company is too poor in Customer care.  I really prefer LG, Samsung or Voltas (yes), but only because of my uncle, who is working in this Godrej Company as Division Sales Manager, I came to you. (Ok) He insisted me to take Godrej and also promised me to solve any problems I have; so before calling my uncle I make this last call to you, ok that’s all.(wait, wait, wait where’s your uncle, now?) Mumbai. (Ok, please don’t call him, I’ll send Joseph to do re-installation and any other necessary things, ok) what about installation charge? (no need) Ok, ok bye.

Now, I need not to wait even half an hour after making a call at any case, but i do have a little regret for being a liar.

 Home coming T-Shirt.

My wife gave T-Shirt to my younger sister couple of years ago. My sister, after wearing sometime gave it to her friend cum student; again, the girl sold it to her neighbor. After two months, the parent of the girl, who bought T-Shirt agreed to send their daughter to help us, then the girl showed that shirt to my wife and said, “Do you like it, it’s a bit large for me?” Hu hui.

                `

CHAWHCHAWRAWI

THU UAR

Thu uar thiam takte hi thusawi thiam an ni deuh nge nge a, ka kalna apiangah hian  chung mite bula awm chu nuam ka ti viau zel a, an sawi dan tlem ka hriatte ka’n sawi teh ang.

W.Phailenga Pu Darbuaiate pafa hi thu uar thiam pawl tak an ni awm e a, a fapa Upa Rawna phei chu ka hmuh veleh ka chibai nghe nghe. An pafa hian sahnu an chhui a, an sahnu kha a la thar ngang ni tur a ni, a pa chuan “en teh Rawnte, a phawi chauh chauh a ni” a ti leh thin a, a thar awm hi ka tia lawm.

Pu Rawnate In bulah hian ni lengin JCB-in hna a thawk a ni awm a, a bengchheng si a, tlai lama a ning ta lutuk chuan a fanu Ziakmawii hnenah, “Ziakmawi, va chhuak la va eih vak mai teh, min lo koh mial takin” a ti ni awm a. In saknaah tuboh a thlauh a ni awm a, a fanu hnenah chuan “Ziakmawi, tla thla ve nghal tawp rawh” zu han ti a.

Kan khuaah kan awm laiin pa thu uar tak Pu Vana hi a awm a, a sawi ka la hriat reng chu Krismas lawmna ruaia sathau a ei hnem zia a sawinaah, “a tuk thum tukah pawh ka chil hi meiah ka’n chhak a, a la alh phat phat e” a ti a, kan awih lo na a ngaihnawm kan ti. Amah vek hian ti hian ka hnenah a sawi a, “Pu Muana, AO pem tur khan Oxford Dictionary hi min pe a, lo inzir la i thiam vek mai ang min ti a; ka zir ka zir a, ka hriat loh laiin ka lo thiam chhuak ta vek mai a, tunah hi chuan saptawnga sawi theih loh ka neih ka hre lo, mahse ‘Liangah sazu a tlan zai zai’ tih hi ka sawi thiam chiah lo” a’n ti mai chuh…ka nui nasa teh ee.

Amah hi Supply Dept.ah hian IV Grade a ni a, Storekeeper nena an len dun tuma a sawi pakhat ka la hriat reng chu, “saptawng hi man laklawh chuan sawi sual pawh tum ila a dikin kan sawi zel, tun thleng hian Pu Huma pawh hian saptawng har deuhah chuan” a ti a, a va hawi phei a, tapchhak lama thu Pu Huma kha a rawn hawi ve bawk si a, a rawn kun hniam a, zawi sup hian “min rawn zauh zauh” a ti a, ka lawm lehpek khawp mai. A chanchin hi sawi tur ka ngah a, ka sawi seng lo.

Kolasib Hmarveng upa, Upa hmangaiha(L) kha zoram pum huapa titi thiam a ni a, a titi hi an kham ngai lo. A makpa Pu Khenglawta DGP(Rtd) khan a titi cassette 3 a nei a, ka dil ve a min pek a tum reng a, kan la inpe lo chu a nia. Chung zingah chuan Billy Graham-a a chibai teuh zia a sawina kha Cassette khat daih lai a ni. Rambuai laiin sipaiin an man a, a sawi danin “an lian si a, pate akara ka’n tang duh lo lehnghal chu min hneh e” a Jail tan laia paratha dawn pan zia a sawinaah “hmai zawnah ka’n dah a, a phena mi kal kha ka va hre hrang thei e” a tia lawm.

Amah hi a ni a, Isua tuar nat zia sawi nana krawsa khenbeh lai lem Bible kara zep kha; a fapa khan vai nu ruak keng kung lemin a lo thlak a, pulpit atang a tuar natzia sawi pahin a lek chhuak a, mipui chu an nui ta vek a. A fapa khan a kawrchung a lo dahkham a, ngawi rengin a zu la a, chaw ei dawn chhung inkhawmah a fapa chu hau ta lo chuan a kawrchung zawk kha dawhkanah dahin a hau ta a nih kha.. ‘Mipa inseam pawizia a sawi e’ an ti a, ama sawi ngei a ni em tih a makpa Pu Khenglawta khan a zawt ngam chiah lo va kan hre thei lo va “kan nupa hian  kan han en thin a (a serh ni ngei tur a ni) kan tap tlawk tlawk mai a ni” a ti e, an ti a; mipa insiam kha a thlawp thei ngang lo a ni.

Kolasibah vek hian thu uar tak hi a awm a, a hming ka hre mai tawh lo; a fanghma thar hnip zia a sawinaah “ka keih thelh emaw ka tia” a ti a, a hnip hle ni tur a ni. Khawlum zia a sawinaah pawh “thli hi thaw eih a awm lo reng reng a, meizial khu pawh hi a tla tap tap mai” ti ve tlat bawk.

‘AW’ HAR KA TI

College kan kal ve lai(ti ve khanglang ila) khan chawlh hmangin ka haw a, kan khuaah chuan Agri.Dept. hian Badam chi an sem a; hun hmalama an sem pawh kha ching ta lo khan an lo ei zo deuh fur ni tur a ni. Ka nuin va la ve turin min tir a, ka va thlen chuan pitar leh putarho deuh hlirin an lo la a. Kan khaw Gramsevak, Pa Sanga khan “ei tawh loh tur a ni a, in ei chuan tur a tel a in thi mai tur a nia, pum pawh a na thei hei en rawh u tur tih a inziah hi” a ti a, a bawm hmalama “Best Quality, Prosperity” tih inziak chu a kawk ta a. Tarho chuan an awih hle mai a, Pa Sanga chu a hawi kual vel a, min rawn hmu ta a nui deuh thu chung hian “ni lo’m ni, Ropui” a rawn ti a, “ni lo” tih kha a chi tawh si lo va, pawm lo tak chung chuan “aw, ni e” ka ti ta a.

Ka pa’n hlawhfa a chhawr chuan U Thanga lo hi a chhawr khat khawp a, pa ang maia kan neih a ni hial nghe nghe a, hna kan neih apiang hi min thawhpui mai thin. U Thanga chuan zu a in thin a, a rui thei khawp mai, zan khat chu Burma thingzai ho nen hian an lo thu thap mai a. A tuk kha Good Friday a ni a, U Thanga chuan intihre fe mai hian, “naktuk Good Friday maw, Good Friday tih chu naktuka lo thleng tur sawina a ni a, Goods Friday tih chuan Good Friday kal tawh zawng zawng sawina a ni bawk” a lo ti vei ngial a. Ka awm ve reng reng tih a hre lo va, min rawn hmu a, “a dik tiraw” a rawn ti a; thingzaiho kiangah thil hre ber thawkin a lo thaw tawh a, an ngaisang em em tawh bawk a, ‘a dik lo’ ka va tihsak chuan an ngainep hle dawnin ka hria a, “aw, i tih chuan a dik ang” ka ti ta ringawt a, a reputation ka venpui veah ka ngai na a, a har chu ka ti deuh.

A thui lutuk palh ang e.

THE GUITAR

Ka thianpa Tluanga hian a pute tingtangin ‘Liandote unau unau’ tih a tum thiam a, “Ka dawn thin ropuina ram khi” tih a beat thiam bawk a, mipa naupang thingnawi fawm rual lek kan nih lai a ni fahmiang, miten an lawm hle thin a, ka awt ru veng veng thin. Kei chu engmah ka la thiam ve lo va, tingtang perh  thiama exam zawh zana PHE Quarters hlui chunga keima perh ngeia thianhova zai kha ka chak bang thei lova ka mut hmunahte hian ka suangtuah rauh rauh thin a ni.

Thingtlangah kan awm a, ka nu leh pa hi khawpui lam chhuak an nih avangin khawpui lam mi hmel hriat an nei nual a, chuvang chu a ni ang kan inah hian Buhfai phur Jeep hi an thleng chamchi reng a. A chang phei chuan kan kawtah hian motor sawm dawn dawnte an intlar put thin a, naupanga thukhawchangin kan lo intithei ve em em thin a. Kan chhungkua chauhva kan awm zan hi a tlem khawp mai a, khawhar in ang mai hian mikhual hi kan chhuatah hian an mu phung thin a, nuam kan ti ve em em thin a, ka nu buai tur thin zia kha aw!

Chung Driver ho zingah chuan a ni, dam zel pawh ni ila tar-atin min bawh buai thleng pawha ka theihnghilh theih loh tur awm chu ni, a hming-Danglova chu. U Danglova chuan ka tingtang awh zia a hria a, a neih thu min hrilh bawk a; a nei tih ka hriat ringawt pawha ka lawmna chuan, “ka pe ang che” a tih phah ta hial a, chuta chinah chuan ka thiante zingah chuan chungnung ta hle hian ka inhria a, min kawm duh lo leh ka thu awih duh lo chuan an perh ve ngai dawn lo tih hi ka thu rolum chu a ni. Sikulah ni se, ka sawi bang lo va, kan pawlah kei aia u ve ve Ngura leh Chhunga inkarah ka thu a, ka ngam loh ve ve te an ni. Mahse tingtang ka neih dawn avangin min tlawn a, min chhan a, tuman min vel ngai lo. Tingtang, company siam hi kan naupan lai khan kan lo duh tlang khawp mai kha a lo ni.

Ni hi a va vei muang ve, U Danglova lah kal lam chauh a ni a, a buhfai phurh a va dah ang a, a lo let ang a a va phur leh ang a, tahchuan a lo keng tawh dawn. Ral lehlamah motor a ri em, motor a lo kal em tih hriat nan hian leiah beng siin ka’n ngaithla vang vang a, ka chhungten min nuih a. A lo kal ta ngei e, zepnak emaw, motor hi ka um nasain ka bet nasa bawk a kan khuaa motor lo kal ngun deuh ho hi chu an motor ka hmuh hma hauh pawhin a ri-ah tu motor nge tih hi ka hre lawk vek thei. Sangate unau motor ri te, Pu Sundea motor ri te, Pa Engmawia motor ri leh a dang dangte pawh kha vawiin ni thleng hian ka bengah a la cham.

Kan kawt piah kawiah ngei chuan U Danglova motor chu a lo lang ta a, ka hmuh ve leh chuan ka te cheng chung mai a, kan inah an lo chawl a, lawm em emin tingtang chungchang chu ka zawt ta a. U Danglova chuan pawi tih hmel takin, “ka theihnghilh tlat, a va pawiii” a ti a. Hnual khat chuan ka hnual a, mahse ni danga tan min tiam leh avangin ka beidawng chuang lo. Ka thiante an lo kal a, tingtang ka neih tawh leh tawh loh an rawn thlithlai a, ka la nei lo; ka inchhuan vena tur nikhua a sei deuh dawn chuan ka hre na a, U Danglova kha ka la ring tlat a ni.

U Danglova a lo kal leh a, a ngai chiahin a sawi leh a; chumi hnuah a lo kal leh fova a rawn keng ngai chuang lo. Tingtang vanga min kawmtute, ka thian bul pangngai ni lo ho chuan min tinsan tawh a, min kawm an chak tawh lo. Sikula ka bula thute pahnih pawh chuan min dim duh tawh lo va, ni khat phei chu compass-in min vit thi hial a, ka tap ta a..U Danglova vang vek a ni. Ka beiseina chu a kehchhiat vek tawh avangin U Danglova rawn kal pawh chu ka thengthawngah a lut tawh lo va, a hmel ka hmuh erawh chuan beiseina tereuhte hian min la zem deuh tih mai loh chu.

Kum tam a vei ve ta, tunah nupui fanau neiin in leh lo invawm hrangin chi bur kan han tung hrang ve ta a ni a, mahse ‘Liandote unau unau’  tih ri ka hriat hian U Danglova kha ka mitthlaah hian bialnu hlui ngei zui  ang mai hian a lo lang ziah a; amah avang khan miten rilru leh tihtakzeta mittui nena an sak, “Ka dawn thin ropuina ram khi” tih pawh hi ka sa ril ve thiam lo, amah U Danglova hmai hmel kha ka rilruah hian a lian tlat a, Ka taksaah hian hling mi pe a ni…tih kha ka chan deuh ber thin; tun hnua ka hriat leh hian U Danglova khan zu a nghei a, lehkha thiam a ni bawk a, Sawrkarah hna tha tak a thawh tawh thu leh rawngbawltu tha tak a ni tawh a ni awm e, ka hmu leh a nih ngat chuan patling nih hnuah pawh ka la leitir reng reng ang maw le, a nih loh chuan a sermon ka ngaithla tui ve thei lo vang.

Aw, tingtang(Guitar) kha ka va nei ve teuh em, ka naupan lai khan, tun thlenga tingtang perh ka thiam hle lohna chhan hi khami vang kha em ni ni dawn!!!!!?????

MIZORAM LAMA CHAWLH

Kum thum Central India-a awmte tan chungkuain Home Leave a dil theih tih kan hriat avangin remchanga hmangin ka pa Lungphun nan kan ruahman a. Ka nu In sak, Kolasib Hmarveng a mi pawh a luah luh theih tawh tih min rawn hrilh bawk a, a luah luhnaa awm hman ngei tumin 2,April Flight Ticket kan la ta a. Mahse Air India-in nawrh an tum tih kan hriaa kan mangang hle mai a, mahse kan haw dawn hnaih lamah an call off leh ta a, kan tawngtaina chhanin a awmah kan ngai hmiah.

In thar (kan phah tawka kan sak) hmu tura haw kan ni pahfawm bawk a, kan phur hle a In chhung bungrua eng eng emaw kan lei chho va, kan bawr hle; ka nu’n a sumo Lengpuiah a rawn tir a kan inphur tawk vel chiah hial a ni. Lengpui kan thleng a kan thaw a veng hawk a, tichuan khaw en lai ngeiin In kan thleng ta a.

Hna ka thawk ve hle: Hmeichhe Pahnih (ka nu leh ka nau) In sa an ni bawk a, mipa hna an lo dah nasa hle mai a, ka thleng chu ka bung nghal char char a ni deuh mai. Chhun leh zanah ka thawk kawp a ni deuh chawt a; hna hi ka thawk tam ta lo viau mai a ka sil thei kher mai. Chhun lamah tualcharah lei ka lai thin a, ka awm rei telh telh a, ka dum tawlh tawlh a thenkhatin, “Kolkata chu i ngeih lo a nih kha, i thu em mai” an ti bang lo va, kan haw dawn lamah phei chuan keimah chauh ni lo kan chhungin kan hang hlawm ta chal mai a, pawnah kan tal nasa hlawm a ni ang e.

Sawi tawh angin ka lo thawk thang tawh lo va, ka rimtawng ta  deuh nge ka khuate a sik ta hial a, mahse damdawi nen ka tang a ka khumbet ta lo hlauh thung a. Kan nu pawh a hah mai bakah ei leh in lamah a lo insum lo deuh nen pum tha lo deuhin a awm a, kan haw thla(Kolkataah) chu a mu hlawm ta reng a, tlem tlem chuan a tha ve hret hret a a chau ve hle a ni.

Ka pa lung kan phun: Kolasib atangin ka pa kan phumna Bukpuiah lungphun turin kan in-trip chho leh a, kan kal ni atang ruah a sur ngar ngar a, kan phun hleih theih pawh kan ring lo hial a. Kan tawngtai nasa hle a, “a Ni chauh tal khaw tha min pe rawh” tiin. Kan tawngtaina Pathianin a chhang a kan phun ni tak chuan programme kan hman chhung zawng ni chu a sa ta a, tlai lamah zanriah ruai kan nghah laiin khua chuan rawn thawh leh a tum a thenkhat an tlan haw a..chuan chaw chu kan ei ta a, kan daih tawk chiah chiah a ni, khua rawn thawk lo se kan kham lo ang a, kan buai viau ang.

Ropui taka tih kan duh a, mahse kan theih loh bakah tul berin kan hre lem lo va, a thlan erawh theihtawpa mawiin kan siam ve a.Thenawm khawveng leh u leh naute ei khawm ila ka ti a, thingtlang lamah chuan a lo harsa deuh va kan kham lo thelh a ni, a lawmawm e. Bukpui ka cham chhungin mi nun ka zir ve nasa hle a, kum 15 zet ka chhuahsan tawh avangin; ka hmuh tak chu Pathian tih lote hi zawi zawiin an ral riai riai tih hi a ni.

Thiante ka hmu: Tam tak phei chu ka hmu lo va, mo lawmna lamah Zaia of My Blogger Friend ka hmu a, amaherawhchu ka thian hlui tho (ti ve tawh mai ang, pate rual mah ni se) Dr.Dangtea leh Pu John (Dak lam hotupa) ka hmuh leh tak avangin tu mah mah ka be rei thei lo va hrehawm ka ti hle. Zaia kha College venga ka thusawinaah inkhawm turin ka sawm a, pulpit atang ka zawng ru viau va ka hmu ta lo, rokhawlhna a nei a ni ang e.

Ts-a Kolasibah a awm tih ka hria a, ka va call a Thaiboy of Misual.com nen an lo phei a, Ts-a lehkhabu chu kan leisak a, min tlawm lehnghal Pastor dinhmun a hria a ni ang e, a fel khawp mai. A lehkhabu tlangzarhnaan kal turin min hrilh ve a, zan lama thu ka sawi dawn avangin ka kal ngam ta lo a ni, Aizawl daih a ni si a. Thaiboy nen an lo leng chu inhre sa angin kan inbia a, kan innel hle a-kan inhmu chu ka lawm tak tak a ni.

Thu ka sawi nasa hle: Ka chawlh chhung hian thu pawh ka sawi khat viau, kohhran hrang hrang paruk-ah thu vawi 17 ka sawi a, Sunday School vawi hnih ka khaikhawm bawk. Thupui deuh roh ka nei a, chu chu Pathian hian Mizote hi min hmangaih a, mahse kan sual em a a hremna kan la tawk dawn. A ma mite chungah hian Pathian thikthu hi a chhia a, hnam dang milem biate chungah a chhe ve kher lo, Israel fate khan an sual apiangin kohna an dawng thin a, Bible-a Israelte leh Kristiante an sual avanga hrem an nih khan an aia sual zawk hrem loh hnam an tam lutuk, anni Pathianin a hrem chhan chu a mite an nih vang a ni, chuvangin kan sual hi kan sim loh chuan min hrem dawn tih thupui a ni ber. Mizote Moral hi a chhe tawh em mai.

Kolasib Electric veng Pavalaiten Crusade neih an rawt a, nuam sam lo viau mahila hnar a hrehawm ang reng bawk si a, ni 3-6.5.12 chhung Crusade kan nei a, a sawitu pawhin ka hlawkpui viau va, taksa erawh a chau thei thin hle. Pavalaite nen hian kan inkawp fuh hle a, kan innel a an rawn leng lut ta fo va, ka lawm hle-kan Crusade thupui chu Pathian nena Lendun tih a ni.

Mite duhsakna kan dawng: Kawng engkimah mite duhsakna kan dawng a kan lawm hle. Mamawh ka sawi hian min tihsak an chak zawk emaw tih mai tur a ni a, an that luatah dan dik lo deuhin kan ti ang tih ka hlau ru ber. Chaw eiah min sawm bang lo va, tlai lam hi chu kan fate pawhin ei chhuah turah an ngai nghet ve tawp hial a ni. Ka lo Pro.Pastor tawhna biala haw kan ni bawk a, kan tlangnel a kan hlim hle a ni.

Thil man to, mipui rilru corrupt tawh zia, khaw lum ve tawh zia leh kan thatchhe tial tial tih lam han sawi pawh ka chak viau va, tum dangah ni mai teh se, tluang takin Kolkata chu ni 10.5.12 khan kan thleng leh ta a, a lo lum hle ta mai a...

KS NEN ZAN KHAT

November ni 16-30 thleng khan Pastoral Care& Councelling Training-Aizawlah kan nei a, chumi hnuah Synod Inkhawmpuiin a zui leh mai bawk si a, kan cham rei hle. Chu achhapah kan haw thlaa Music Video vel ka hawn thlakah khan Virus lo awm niin ka computer a tichhia a, siam ka tumna lamah(thiam lo ta chu) Hardware lam thleng thlengin ka ham khaw lo zo va, tunah a thiamte zarah kan siam tha thei ta tawk a nih hi. Chuvang chuan Ka blog lam pawh ka update thei lo va blogger thiante pawh ka tlawh thei hek lo, chang dang han kan thei ka ni ngang lo a ni-min lo hrethiam the un-theihtawp ka’n chhuah leh ang e.

Kan training-ah hian kan hotuten Aizawl khawpui nun dik tak hriat nan zan khat chhung ‘City Observatory Night’ min neihtir a, he hunah hian Hmeichhe awm tha duh lo kawmtir min tum a ni. ‘Nalh taka in inchei chuan an hlau ang che u, anmahni dawr tur angin awm ula in hnaih thei ber ang’ tiin min hrilh a-chance hloh kan tum lo tlang hle  a ni. A then chu an inthuam pawr hlawm khawp a, Pastor 15 rual chuan KS Pakhat tal kawp kan tum theuh a ni ber a inelna a na hle. Kei chu ka inthuam pawr lutuk duh lem lo, khawi maw Company-a thawk nula duh tak(H** tak) anga lan kha ka duh zawk a. Vanduaithlak takin kan kal zan hian Central YMA din ‘Catch’ an ti emaw ni khan an lo vai dawn hi a lo ni a kan hmu lo mai ang tih kan hlau ru hle. Kan nupuite kan phone-a ‘KS kan kawm dawn a, Condom-te an sem vel a, duh tan a lam belh theih an ti’ kan ti fiamthu a an nui tha duh lem lo hle.

Kan thiante chu Bike-in an kal vek a, kei leh Imphal Pastor leh Hliappui Pastor chu Imphal Pastor-te Car-in kan kal a. New Bagha an tih hmun leh hmun hrang hrang kan kual hnuah Vanapa Hall kawt lam kan pan leh ta a. Vanapa Hall kawta kan han ding chiah chu Pherh pakhat hi a lo tek phei nghal nalh a Hliappui Pastor bulah chuan a rawn thu ta chat mai. Keini mai ni lo dawr tur zawng tlangval/pa thenkhat pawh hmeichhe lo kal apiang lo det zeuh zeuhtu chu an awm ve nial bawk a. Chu Pherh chu ka va be ve a, a rawn phei nghal var a, ka hmui bulah chuan a rawn tawng ta zet zet a, a kuhva ei min tawng per phar phar bawk a. Round puiah min sawm a a inphal thui tur thu pawh min hrilh a ka ngam ngang lo…ka pha duai duai a ni ber, ka tihngaihna hre lo chuan ‘Hmeichhia ka duh zawk a’ ka’n ti ve tawp mai bawk a.

Chutih lai chuan Taxi chhungah nula pahnih leh tlangval pahnih hi an tawng ser ser reng a, ka rilru chuan an zinga mi chu kawm atan ka beisei deuh va. An Taxi number thleng chuan ka hre hman a, chutia kawm tur pawh hre lo va kan hawi lai chuan a piah deuh step lamah chuan ka va kal a step-ah chuan ka va thu ta thawr a-zei pawh ka inti. Rang fahran hian nula pakhat hian an pa an man thute min hrilh a, ani chu a inzawrh duh tawh loh thute a rawn sawi zung zung a, kan titi mai mai a, kalpuiah ka’n sawm der a…a duh lo tlat a. Ka kalsan dawn chuan ka khupah hian min kheuh ta zeuh va mahse ka thianten min rawn ko tawh si a, ka kalsan ta a.

Chumi hnua chuan Worl Bank kawng lamah an nasa an tih avangin kan kal leh a, a lo nasa ngiang reng a. A hmaa Taxi ka hmuh ngei kha kawngsirah a lo ding a a chhung chu kan han thlek a an lo laklawh hlawm khawp mai lehnghal. Kan kal zel a kan hmu zel a, Zemabawkah kan chhuak a a then chu kawngsirah an lo concert a a vawh tehlul nen kawrte an lo phelh vel a. Chutah kan kal zel a kan hmu deuh nual a mahse tumah kan hnim hnaih hran lo. Vanapa Hall kawt kan thlen chuan kan thiante pawh an lo awm tak tak a, chung zingah chuan ka khupa min kheuhtu pawh kha ka va hmu a. Motor atanga ka chhuah veleh min lo nuih a, ‘I haw tawh emaw ka ti a’ a lo ti a ‘ka mu thei ngang lo’ te ka ti vel a. Chutah min ko hrang a, catch emaw min tih thu leh len dun a duh thu min lo hrilh a…ka zam tan leh lawi si a.

Kalsan mai ka tum lai chuan min rawn zui phei a, motorah chuan a rawn thu lut ve ta a. Chutihlai chuan Police an lo thleng a KS an man sa an rawn phur phei zel a…man a hlau lutuk a ‘min hum rawh’ a ti lawm lawm a. ‘Ka hum ang che hlau suh’ ka ti a, Imphal pastor chuan Police-ho chu a lo va dawr a, tha takin an kal leh ta a, mak min han ti khawp a. ‘Police pawn in thu an awih, tute nge in nih, Catch in ni bawk si lo-councellor in ni em’ a ti a. ‘Eng councellor’ ka ti a, a sawi hnu chuan kan nih loh thu kan hrilh a ‘kal ang’ a ti a,khawiah nge ni ang’ ka ti a, ‘New Capital-ah’ a ti a…ka lungphu chu a ri dup dup a. ‘Pathum kan ni a eng zat nge’ kan ti a, a sawi a…’discount la’ ka ti a, ka tawngkam hman chuan ka nuih a ti za ngang mai.

Kan tlan chhuak a, Assembly Hause kawtah kan ding a, kan titi ta a.  A tir chuan a tawng duh lo viau va, kan titi zel a, a harsatnate a sawi ve zel a-‘mi pangngai thian in nei lo si a, kawm tur ringawtin kan rawn pan che a, mutpui kan tum lo che mihring nun hi sawi mai mai ang’ kan ti a. A han sawi tak tak chuan a chak ber chu pasal neih a chhungkaw din a ni, ka khawngaih hle mai. Kan inkawm fe hnu chuan a kal duhna berah dah kan intiam a, a zu thuhruk lakpuiah min sawm a, ka duh tawh si lo. Ka Motor khalh ka chhuanlam a mahse a zu thuhruk awmna thleng chuan kan va hruai a Imphal Pastor nen an zuk la dun hnak hnak. A hun kan lak hek manah a inhnawhpuar nan pawisa tlem ka pe a, a thiante zingah chuan kan kalsan ta a, sana ka’n en a, zing dar hnih a lo ri thuak tawh a.

He City Observatory Night kan neih atanga ka hmuh tak chu heti tak hian ani maw kan lo tlan thui tawh tih hi a ni. Kan tlan kual thui a, kan hmu tak bawk a, khatiang zan kha a nih reng phei chuan a va rapthlak letling em ka ti. Kal sual leh hum sual daite erawh an lainatawm hle, an duh dan pawh a that ve tehlul nen an rap pelh laklawh bawk si a, han tal chhuah ngaihna an hre lo a ni. Ka rilruah an awm reng a, thawh tur a va tam em, ka ti.

INHNIAL

Inhnial hi lehlamah chuan a tha lo zawnga sawi theih a nih rualin a tha zawnga lak theih pawh niin ka hre ve tlat pek a. Mi dang hnial a an point phehthlaksak tur chuan point tha tawk tak neih ve a ngai a, chumi point nei ve tur chuan hriatna neih a tul a, hriatna nei tur chuan inchhiar zauh a tul bawk. Tin, kan hnial avanga kan hnialte atanga hriatna kan lak luh pawh hi thil hlu tak a ni ve reng reng a, inhnial hi ka sawimawi vet lat a ni. A pawng ataka hnial tur zawn hrim hrim hi a tha hauh lo va, subject pakhat sawiho va, ngaihdan inhmu lo laite sawi a, a tul chuan mi ngaihdan hneh tura hnial hi a tha hle. Tin, inhnialna hian keimahniah ‘critical mind’ min pe a, thil a nih anga a tluangtlam maia thlir lo va, a lehlam zawnga thlir dante min zirtir a, tunlai khawvelah ngat phei chuan eng exam-ah pawh hian zawhna tluangtlam hi an zawt tha duh tawh lo va-hmana zirtirtute hman ber, ‘Describe briefly’ tih aiah ‘critically examine’ tih vel hi a hluar tawh zawk niin a lang.

Ka tui zawng ni bera ka hriat tak chu inhnial hi ni ta berin ka hria a, inhnialna atthlak leh inhnial avanga thinrim a tharum thawh lam chu ka duh hauh lo thung. Mi dangte chu cho rual ni lo mahse kan tleirawl lai hian phak tawkah leh hmuh tawkah chuan lehkha ka chhiar nasa ve hle thin chuan ka hria a, kan khaw YMA leh Kohhran Library-ah khan a lawr hnem pawl tak ka ni ve thin. Chu chuan thiante hnial hi min ticho hlein ka hre thin a, thenkhat inchhiar zau zawkte ka hnial chang a awm a, chu chuan chhiar belh tura tanna min pe thin; khawdangah school kalin Hostel-ah ka’n awm leh a, hostel atang chuan lehkha chhiar mai tur dap a har hle a, chhungte pawisa min thawn hian thla khatah bu khatte ka lei ve thin a, nuam ka ti ve hle tho thin. Hostela kan awm lai hian inhnial kan hrat hle mai a, kan Warden khan tlaiah infiam ngei ngei tur angin dan a nei a, Foot ball, Volley. Table Tennis, Batminton, Basket ball leh Carrom tal khel lo kha chu hrem tur an ni a, infiam aia inhniala kan tluan zak kha a tam mai a, ka thianpa kha nuam a ti ve bawk a chaw nghei dawn dawn khan Politics, Ethics&Moral leh Literature subject khan kan inhnial thin a, kan kham ngai lo.

Aizawlah mi inluahin College ka kal leh a, ka inluah kha chu inhnialna hmun a ni leh ringawt mai a- a nuam thei hle a ni. Ka inluah atanga hnaivaiah Library a that loh avangin Chanmari West-a Khawtlang Library tha zetah chuan member nih ka dil a, an lo remti a, ka hawh ta thin a. Tin, college Library atang ka hawh theih bawk avangin tawk fangah ka ngai a chung hmang chuan tan hmunte ka siam a, inhnial kan tui thei hle. Hetih hun laia ka thiante kha an ngaihawm hle hian ka hre thin a, inlungrual tak maia kan han inhnial rap rap mai kha a ngaihawm ka ti ta ber mai. Chaw chhum theihnghilh thak thak khan eng subject emaw kha kan phak tawkin kan sawi a, duhtawka kan sawi leh ngaihtuah tawh hi chu hmun dangah mi dangin sawi ve mahse kan ngaihsak peih vak lo kan intiril ru riau thin-kan lo mawl e.

Tumah kha infiam lam tui kan awm lo va, literature lama tui (inti) thah kha kan ni a, nuam ve  hle thin; tunhnu hian kan nunhluiah zin let leh dawn ila kha hun kha ka ngai bera ka zin duhna tur a ni ang. Fing takin kan lo mawl a, mawl takin kan lo fing thung nite hian ka hre thin, thu tluangtlam put put maia mite chhan a lo ngaih takah hian lunglen a zual thin a nih hi.

College kan zawh khan ATC lamah BD zirin ka inpulut ve leh a, Library a lo changtlung tha bawk a peih bak chhiar tur a awm. Inhnial chu a la nuam reng a, ka thian pakhat fing leh ril tak, ka tluk ngai loh tur nen hian kan inhnial bang lo; tumkhat phei chu kan tlaivar dawn hial mai –Plato Philosophy kan sawi tumin. Theology leh Philosophy hi Literature chhulchhuakah inunau bik inkawpchiat mai an ni a, tin, Social Issues velte kha a hun lai khan ngaihnawm lo mahse inhnialna a titam a, a nuam phian. BD chu thiam ber nei pawha inhre lovin kan han zo ve a, tun thlenga la nuam ta reng mai chu inhnial hi a ni. Inhnial ila inkawmngeih siin, tih hi ka duh dan a ni reng.

Ka sawi tum ta ber chu inhnialna hian rilru mu mai mai tur hi a chawkharh a, a tichak a a tinung thin; inhaw lovin inhnial ila, kan inhnial point sawhnghet turin  inchhiar zau ila tih hi ka duh dan a ni reng mai.

INTERNET LEH KEI VE HI

Internet hi ka’n hmelhriat har khawp a, ‘ka’n thlunzawm ve tawh teh ang’ ka tih apiang hian hotunu ber hian ‘tul ka la ti lo, kan la chhangchhe dawn chauh si i khawih hman tak tak chuang lo vang’ a ti thin a, ka ti lo leh nge nge thin a. Amaherawhchu Kum 2010 November thla khan rawn lawk sesu lem lovin ka pawt ve ta thut a-khata tang khan mut rual hun kan nei ta meuh lo. Media culture-ah hian a hla hla an pawimawh emaw tih tur a ni a. Office thenkhat pawh hi han dawr ila hla tak atanga pantu aiin mobile phone atanga rawn betu kha an pawimawh leh tlat thin-han indem thei kan ni em tih erawh keimahni pawh inenfiah a tul ve tho chuan ka hria.

Facebook

Chuan, ka’n bo tiah tiah khawp a; facebook-ah chuan kan thiannu Maruati Bualchhuak tuna England-a awm mek puihnain ka’n sign in ve ta rawih a-nuam ka ti chho tan khawp mai. Chat hlei hlei kha nuam ka ti, lal ngai lo lal zawng a lo na deuh a ni ang e-ka birh ta tlut tlut mai a – ka kham hlei thei lo a ni ber mai. Facebook hian hun a lo la hek hma khawp mai a-nupui fanaute bula ka tawlh hun tur tha tha kha a ei hek ta vek mai a, a zia lo tan ta hle. Khawiilo chhuakvak ila hawn veleh hian ka hmet nghal kauh tawh mai bawk si a –ka harhchhuak leh a-facebook chu ka chawlhsan tial tial ta a.

Blogger

 Ni hnihthum hnuah chuan Blog siam zai ka rel ve ta uaih mai a, karkhat vel awrh chauh la hmelhriat tan chuan a u lam hret a lo ni a-Innermost-I of Mozambique-te ka han rawn kual lehthul. Ka bei nasa ngiang mai bawk a, zan hnihthum chu ka tlaivar a ni hawt e; a cheimawi lam hna han thawh hian duh aia thui men a lo awl khawp mai a, ka meng leh vak mai thin. Lehlamah chuan Blog ka siam hi a lo tha phian a, internet khawvela ngawng tak thin kha mahniin ka inkheuhhawng ve tan chuan ka hriat phah. Blogger lama ka tui lai chuan khawimah ka lut ngai lo-Blog lamah ka awm vang vang a, ka chei-ka chei kual thin(naupanchhiatthlakin!!). Facebook lam ka phatsan ta deuh a blogger lamah ka insawnchhuak ta a ni ber, Blog lama han post mai tur lah ka tlachham ru deuh riau thin; ka zir ve lam Theology han post dawn ila, mi dang tan a interesting dawn lo ropui si-secular lama ka subject Politics lam han post dawn ila awm ka ti chiah si lo; contemporary indian politics hi chu news paper leh TV News lam atang hian ka hre ve nual chuan ka hria a(hre tak chu ka ni chuang lo) han sawikual vel chiam pawh ka chak ru ve viau thin. Mahse thahthiang lo thatah ka inchan dawn tih ka hrereng a, sawi loh ka duh ta zawk a. Sawi tur lem nei lo ta chu a ropui ber ang ziazangin mahni chanchin ho-tete kan post ta fo mai a ni ber. Mahse Blog hi a tuiawm reng chuan ka hria.

Misual.com

A hming ringawta ka nel miah loh, ka luh hnua chhuah lehmai har ka tih ber chu Misual.com hi a ni. Thu kan han chhiar a, an comment kan han chhiar zui a kan ngaihdan lo deuh kan han hmuh khan sawi ve kan chak sakhai a. Kan han sawi ve a, min chhanlet dan kan ngaichang leh a-min rawn chhang a, chhanlet  ve  a lo tul leh a, kan han chhang a…kan inchhang kan inchhang ta mai a ni…mi fing tak tak an ni a, an zingah chuan te hlein inhre mahila hmel inhmu ta lo chu zak bik hek suh i ka tawng ve fawk fawk chang a tam mai. Ka tui bawk a, zankhaw tairekah pawh ka la comment tlat tlat peih-thian tha tak takah an chang dawn hian ka hre bawk. Chutiang a nih avang chuan ka post ve ta fo mai a-nikum 2010 December bawr vela hmelhriat tan kha a inla senior pawlah ka tang vel ni berin ka hria. Misual.com hian thil tam tak min hrilh a, ka chhawr khawpin ka hre bawk. Facebook leh Blogger malmak deuhthawin ka misual ta thin a, a zia lo lek lek mai.

Ineternet khawvelah hian la naupang hle mahila kei aia senior-kei aia la man lo ka hmu teuh tawh a-ka luh ngun vang leh ka tih kual hnem vang pawh a ni ang chu. Mahse technically chuan bo tak ka la ni. Kum khat dawn internet ka khawih ve ta. A hma zawng chuan ‘khawih ve rawh, mail hawng rawh’ an tih pawhin ka duh ngai lo va-tunah zawng ‘lut hrih suh’ an tih pawn kan lut fo ta mai zawng a nih hi. Mahse chhungkua leh mahni hna bawhbo thaka buaipui erawh ka duh miah lo thung…ka in-check nasa thin reng bawk. Internet leh kei ve hi mi dang experience atanga teh chuan beitham hle mahse, kan inawmtlei khawp chuan ka hria, ka parawl hlei hlei khan min hnemtu tha tak a ni.

NUNHLUI LIAM HNU

Thu a vang em ma, nunhlui tlema zawng ka’ post mai mai teh ang. Ka taima phei chu ka ti law, hna han thawh hreh em em ka neih erawh ka hre lo thung-a tul chuan. Han ti ve lehchhawng ila tunlai mite hi keini huna mite ai chuan thawh hreh an ngah lehchhawng chuan ka hria. Tlema zawng han tarlan ve mai mai ka chak deuh:

Hmunphiat hna: Ka hna atana ka la tin chhin ngai loh chu ka kovah a lo tla ta mai si, hna hmu a zawngah chuan ka la lawm lo ber awm e. Ka nute-i pasal Inspector Superintendent-a kai mai tur (Taxation Dept.a mi tunah dam ni se, Asst.Commisioner emaw Deputy emaw a ni tawh awm e )  a thi a, ka nutei chu an puten hna pek tha an ti ve si-lehkha a thiam si lo Group’D’ hna an pe ve ta ringawt mai a. Chhun lamah a han kal ve lauh lauh a, mahse nuam a ti thei si lo, a rawn tap hawng pur thin a. An pute bawkin an khawngaih a, zing lama kal tur leh hmunphiat hna chu thawk mai turin an ti ta a. Chu pawh chu ani, Officer nupui lo ni ve thin tan chuan a na ve deuh pawh a ni maithei; a pasal thutna hlui han tihfai vel pawh nuam a ti chuang si lo kal turin min ngen ta a. Ka hreh viau na chungin zing lama tlingtlak theih a ni a thawhhma a ngai viau nachungin ‘aw’ ka pawh ta a. Ka ning ber awm e, thawhhma ngai si kawngpui phiah a tul tel kher lehnghal a, thla tawpah tlema zawng min pe ve a-tlangval tan chuan a tha phian thung. Hmunphiat tur chuan zingtin mai chu kum hnih bawr vel ka’n liam ve ta thin a-tumkhat nula tlangval rual an lo kal phei a, ka bul an rawn thlen chuan College lama ka thutpuiteho kha an lo ni a, min rawn kova ka zak ru ve khawp mai-kawngpui ka phiah laiin. Chutih hunlaia ka thiantha ber chu Office chowkidar Pu Dova kha a ni-min boralsan ta a, ka ngai ru hle thin. A riah chilh a, ka hmuhphiah laiin thingpui min lo lum thin.

Lapawchini kan her thin: College kan kal laiin kan unauvin(ka u leh nau nen) mi in kan luah a, kan chhungkua kan awm hrang nuaih mai si; chhungkuaa sawrkar hnathawk pakhat chauh(sang tehchiam lo) awm tan chuan a buaithlak thei hle ang tih tunhnu hian ka hrechiang zual. Ka patea hian Lapawchini herna hi a siam thiam a, kan siamtir a-chhungte puihna bak kan unauva thawhchhuah ve zai kan rel a. Ka u, ka farnu hi mi thahnemngai mi tak a ni a, a ruahmanna ang zelin kan kalpui a. College ban apiangin kan her a, zanah leh zingah kan inherchhawk bawk a, a ninawm hle thung. Her mai kha chu ka ti thei a, zuar tura khai chhuah erawh ka zak deuh thin a; ka u chuan a ti mai zel a. Hlawk tehchiam lo mahse, kan mamawh zualpui chu a phuhru hle mai a, kan ti ve zel a; mahse ti an tam ta lutuk a, ka u khan BA a lo pass ta bawk nen kan chhunzawm thei ta lo va, a hunlai khan zahthlak thin deuh mahse tunhnuah hian a hlimawm leh hnuhnawh chuan ka hria.

Meihawl kan rawh thin: Ka pa hi meihawlthuk ngaina tak a ni a, meihawl lah kan hautak em em mai bawk a. Thla a lo sik tawh hi chuan kan chhem dur dur thin a, lei lova rawh ve mai thain kan hriaa kan rawh ve ta thin a. A tir lam chuan a ngaihna ka hrethiam vak lo va, mahse kan ti ve zel a, kan thiam ve zel mai bawk a; rawh that tum chuan dum thel thawl hian kan han phur hawng ngei mai a, hlawk kan inti ve hle thin. Tumkhat chu, kan rawh chhuak tha khawp mai a, Buara-ah rutin Bag 2 kan phur haw a, Bag 3 kan la dah a; a tuka kan va lak leh dawn chuan a lo vap vek mai a, meisi kan lo tihlum kim lo chu niin – a hrilhhaithlak kher mai. Kan rawhna hmun ral atangin kan han thlir a, meikhu kan han hmuh chuan kan lawm ve em em thin.

School Result: Khawpui lamah college kal thin mahila, chawlh hlekah chuan ka haw a, haw tawh chuan Feh kha a ni mai, kan hna. Thingtlang lamah kan awm miau avangin kan chhungkua hian Lo kan nei ve kumtin ringawt mai a ni. Mi min sawi danah pawh ‘khawpuia lehkha zir, hnathawk nasa’ tih ka ni ve chuan ka hria- mi ngaihah chuan Lo pawh nei lo mahila awm thei ve turah min ngai thin a, mahse ka hriat phak chinah kumtin Sawhthing chi quintal 25 aia tlem kan ching ngai lo-zau thei tak a ni; chutah leipui kan la nei zui thin. Chuvang chuan ka school result zawng zawng Matric chung lam hi thlawhlaia ka hriat vek an ni, BD kha a ni lovang chu ka ti a, mahse ka thawhna school kan chawlh lai a ni a, a ni leh tho. Matric result chhuah tum hian kan khuaah keimah chiah ka Pass zui a; kan khaw High School hi a Nil reng reng thin reng a. Ka Fail ka ring a, school kal tawh lova vawk vulh vak ka tum a, a in tur chak ka la nasa hle-ka pass tih ka hriat hian Sawhthing kan tuh/lin lai a ni a, ka lawm lutuk chu kan Lo kawngchho engmah keng lova kan hah em emna –chho tungturut kha Tui 5litres khaiin ka tlan chhuak zak!! Hei vang hian a ni ang Mizoram hnathawh chi hrang hrang hian ka lung a len ber thin.

Samtawk ka zuar thin: Lo kan neih hian samtawk hi kan chhungkaw thlai tak pawh a ni ang e, kan ngah thei riau a. Kan khaw tlangdung BRTF-in an rawn lai a, Labour Camp an siam fer fur a; vaiho hian samtawk hi an lo duh ve khawp chu niin Kg-ah Rs15 ten kan hralh thei a. Tlaiah Tlam-em hian ka phur kual a, ka hralh tha thei khawp mai. A chang chuan Buaraah dahin Aizawl lamah ka kalpui a, Kharchhawngho hian min zui ve dur dur thin.

(Mahse tunah zawng hna ka thawk tlem ta a ni ang, ka thatchhe ngawih ngawih tawh mai-he article hi ‘a lo va khawngaihthlak’ tih emaw, fak duh hrim hrimna rilru emaw atanga chhuak a ni lo va, hnam dang kara han awm hian nunhlui thlirlet hi a  awl khawp a lo ni)

KA HLAU HNUHNAWH

(He thu hi ka blog siam hmasak ka zahpui ruk deuh ka delete leh takah khan ka post hman a, mahse ka titawp leh ta si a; blog-ah awm ve se tihna ka nei lian hle mai bawk si a tu khaw-khain an chhiar hman lo bawk a ka han post leh a ni e.)

Dt.29.1.2011. Nimin piah chu ka va’n  chesual teuh em ve aw! Ka hun a la thleng lo a ka thi lo a ni hrim chauh mai. Kawngpui zau zal nuam em em maiah bike ka khalh a, ka tlan chak ber pawl a la ni bawk.  Ka hmaa Rev.P.S.Daniel-a tlan chu ka um a, kawng chin hria anih avangin fa hrawk chawm speed-a tlan thin kha hawklak speed-in 90km/hr-in ka’n tlan anih kha. Tum hnihkhat chu Pu Daniel-a hi ka lo um tawh a, min lo nghak anih loh chuan ka umpha ngai lo reng a ni. Chu chu thil tawp dan a ni mai lo, Traffic red light a lo nih chuan kan ding za a, kan ti ti vel a, chu hmun chu ka la chian loh em avangin min kawhhmuh vel bawk.

Tin, heti hi a ni a, Traffic light a hrin ve leh rang mangkhengin kan inum leh ta a hetah chiah hian a ni he thil lo thlen dan chu. Ka speed-in ka tlan chak ngam chin a han thlen lai vel chuan ka tek chuai hian ka hria a, engemaw sut neiin ka inhre bawk a, mahse engmah ka hmu lo. Electric current-in min man ni hian ka hria a, ka kut vei lam hnung chu a thip deuh veng veng bawk a, ka eu deuh awrh a, ka bike khalh mek chu ka thunun hman lo teuh kher mai. Ka jacket hak ban vei lam chu a ri deuh hrup mai bawk a ka suangtuahna kal vel ah chuan – mawltakin ‘electric current hi boruakah a cham thei dawn’ nite hian ka’n dawn vel hman a. Ka bike khalh lai chu kan tizawi a ka kut vei lam hnung thip deuh veng veng chu ka’n en a, ka kutkawr bun chu a lo kak hlawk a a lo thi ser ser mai bawk a. ‘Hm, rannung lo thlawkin min su a, min chilh zui anih hi’ ka ti a, thutlukna chu ka siam lehnghal vat a. Ka Jacket chhungahte reu reu a lut ang a ka ti a ka ban ding lam chuan ka’n indap deuh chung chung bawk a.

Tin, heti hi a ni a, piah deuhah chuan traffic light chu a lo sen leh ta a, ngunthluk zawka indap chian nan hman ka tum a ni. Ka tluk teuh em avangin ka tha khurte chu a la reh chiah lo va, ka lungphu pawh Krismas chhang dengho an inrawn mai pawh ni lo inthumrawn ang mai hian ka la hre thei. Lo tlu ta ila ka tleng thui hle ang a, ka hnunga rawn tlante khan min rawn su ngei bawk ang a ka chan chu a chau khawp ang. Red light chu kan thleng ta, bike chu ka’n en hmasa ber a, ka han indap leh thuak thuak a. Ka kutkawr thler dan ka’n enchian chuan thil hriam tak zai a ni tih hai rual a ni lo, enge ni ta ang?.

He thil chhui chhuak tur hian sherlock Holmes ka mamawh rei lo, CBI kuta hlan mai chi pawh a lo ni bawk hek lo. Ka bike sir tawn tawnah chuan hrui hi a lo uai duah mai a, a fei em em mai bawk a; tin, a ni,  a tle bawk. ‘Hei ngei hi anih hi’ ka ti rilru ta a. Lehkhachaih chaihna hrui, mizorama kan hman ang ni lo hrui fei chi, mi dang lehkhachaih hrui an ahna tura darthlalang them an zut tel ngei mai chu lo niin, chu chu kawng vangtanin a lo inthlung a lo ni. Ka’n su chiah kha ka kutkawr zai thlerin ka tawn phei ta a, ka tlanchak em avangin fei tak pawh nise a lo chat ve mai kha a ni.

Ka sungtuahna a kal thui ngei mai, kha lehkhachaih hrui kha feet khat velin lo inthlung sang deuh se chu ka hrawk zawnah a ni ang a; kutkawr, wool tha mi a vang zawng pawha at kak hlawk thei khawpa hriam chuan ka tisa nem lai tak hrawkhruiah ngei mai han zai ta se engtianga thukin nge a zai ang tih hi a tak tawn loh chuan ka hre lo. Feet khat khat pawh a ngai ‘nem, inches 6 a tawk, a tir khan ka banah min lo bat chu ni se, ka ban awn deuh khan ka hrawk lamah a hruai chho mai dawn hi a lo ni a, enge ka an ang ka hre bawk hek lo, mahse a hlauhawm takzet. Heng zawng zawng hi lo thleng ta se, ka bike thunun tur ka awm lo vang a, tualcharah mi hlimpui thin lehkhachaih kha ka lo thihpui thei reng a ni tihte muangleiah ka han dawn kual leh rih a, ka hlau hnuhnawh ta hle a ni.

Tumkhat Aizawlah mi pakhatin lehkhachaih hrui kawng vangtana inthlung scooter-in a su tawh a, a hrawkah nasa takin thi a chhuak a, a thih leh thih loh ka hre zui ta lo. Kha pa chan kha chu a la nep viau ang, hrui reng a inhriam hleihin kan intlanchak hleih em mai.

Hei hi ka hrethiam thei lo, engtinnge ka hma a mite khan su si lovin keiin ka sut bik theih? Mahse hei erawh ka hria-Pathianin min veng tih hi.

NUNHLUI ZUNPHUR LO

(Tunlai chu ka vir buai hle a, hna leh chhungkaw lam thilah Zoram lam ka chuang chhuak zut mai a, haw hnuah pawh hna bawkin min lo hmuak leh a; nupui fanaute han kilkawi a tul nen Blog lam pawh ka update hman meuh lo a ni. Ziah khat hian ziah tur a lo vang chawp mai bawk a, chu achhapah ngaihtuah dang a lo tam nen...Blogger Friend-te in zahawm hle mai. Misual.com lamah comment pahnih khat kan thlauh hman tawk a ni ber-Hun a thawl ve leh mai ang)

POLICE-IN MIN ZAWNG:  BA kum hnihna kan zir laiin ka ni fanu hian an school hlui lamah Transfer Certificate lakpui atan min sawm a, ka hman bawk a ka va hruai a. Dawrtu kan tam hle a kan nghak rei ang reng viau va; an headmaster kha a lo polite lo viau mai a-document kan lak turte chu ‘kan mamawh lo la daih r’u’ a lo ti a. Ka ngei ruk deuh avangin ‘keinin kan mamawh a lawm kan la daih reng ang’ chhuah pahin ka ti nghe nghe a ni. Hemi ni ber kher hian he school-ah hian pawisa(an sawi danin thawktu pakhat hlawh) a bo a ni awm a, keini kha min lo ringhlel chu niin FIR an thehlut ta a. Ka cher lai a ni a, Drug addict pawh ka ang viau ni tur a ni; hetih lai hian constituency chhunga zirlai pawl conference-a hruaitu chan kan chan ve deuh lai kha a ni a, conference nei turin kan inbuatsaih a ka buai hle a. Police lam khan engemaw titi-in min lo zawng chhuak a, ka in luah lai kha an rawn hmu a, ka awm ngai loh lai a lo ni bawk si.

Kan khaw lamah ka awm a, camping-ahte ka va lut lawp lawp a, zirlai pawl conference neih tur chungchangah minister-te kan hmu bawk a inah pawh ka awm hman meuh lo a ni ber. Hun a thawl deuh lai chuan ka in luah lamah chuan ka va kal a chhuat laiah hian lehkha hi a lo let bal a, police lam atanga in-report tura kohna a lo ni a. ‘Hemi ni hmaa…’ tih tahrik chu ka’n en ‘vawiin’ chiah kha a lo ni a, ka tlai thelh a ni. A rang arang chuan police station-ah chuan ka ni fanu nen chuan kan va kal a, nilengin min dawp dun ta a ni. An FIR-te chu ka chhiar a, min lo puh chiang em em mai lehnghal a sawi tur ber pawh ka hre lo. Nih loh lutuk hian phat ngaihna pawh a lo vang kher mai.

Lock-up-ah min khung an tum a, ‘min khung vaih chuan ka khinglet ang’ ka ti a, min khung ta em lo va. Police chuan min ko hrang leh a ka ni fanu chu ‘a ni thei mai lo maw, nang chu i ni lovang’ te an ti a, min chhimbudawi nasa viau. Zan a lo nih takah chuan leh engmah hmasawnna tur an neih loh takah chuan min kaltir mai an tum a, mahse in-report thin turin min ti a, ka duh thak lo. Case nei pawh ka la ni lova in-report a tulna ka hre lo va, mahse a tul chuan min ko mai zawk turah ka ngai a, an thinrim hle thung. Heti hian ka ti ta a, ‘kan khuaah va kal ula in duh leh, ka naupan tet ata thil pakhat pawh ka ruk tawh thu an hrilh che u chuan he thil hi ka rukah in ngai ang a, min man dawn nia’ ka ti a-ka confi hle a ni. Engmah thuleh awm ta lem lo chuan min chhuah ta a, engmah ka hre zui ta lo.

Hun a liam a he thil hi ka hrereng hran tawh lo-mahse tumkhat chu Pathian thu ka zir hnuin Theological college-ah programme lian tham tak kan nei a chumi tum chuan pawisa rua min puhtu hmeichhia kha ka hmu ta tlat mai a nih chu. Ka hmuh rei loh tehlul nen kha hmeichhia kha kum 5 liam hnuah pawh ka la hre thei a mak ka ti hle.  Mahse ka insawichhuak duh hran lem lo va, kan rawngbawlpui nupui a lo ni a, mahse a chimchin awm tawk vel chu hre thovin ka inhria. Khati zatin an dawr a, pawisa a bo va min puh bik kher kha ka hrethiam chiah lo va – an headmaster(FIR sheet-a hming ziaktu) pawh kohhran upa a ni a, ka hrereng a - tumkhat phei chu kohhran thiltih pakhatah hian kan thuho va ka chanchinte min zawt nual a, ka sawi ta lem lo. Sawi ila zak tak maw le. Min puh dan kha ka ru lai hmu niawm hrimin a ziak lehnghal a, nakinah an veng ka la bial tak leh ka sawi lovang pawh ka ti chuang lo-nuihpui mai maiah.

Hetih lai vela ka in luahna thenawm pa chiah hi pa mak tak a ni a, mi rethei deuh hi chu a hre duh vak lo va. Kum thum zet an inbula ka awm chhung khan kan inhmuh apiangin tunge ka nih min zawt ziah a; ka sawi ve zel mai bawk a. Sawrkarah chuan a thawk ve a UDC ni tain ka hria. Pastoral line-a ka kal tak hnu hian an vengah ka va leng a, an kohhran upa fel tak nen chuan kan titi a. Ani pawh chu a awm ve reng a, tunge ka nih min zawt leh a-chu kohhran upa chuan ka sawi ai chu min sawi khalh ta a-‘I in bula kum thum zet a awm a, i hre lova maw a va mak dawn ve ’ a ti a, sawi tur reng ka nei ve lo. Chaw ei-ah min sawm a, ka kal ta lo.

VDP-IN MIN DAWP: Dendrite hi an hnim rui thin tih hi thingtlang lam tleirawl chuan kan hre ve thin a, kan hnim ve ngai hran lo. Khawpui tleirawl a lo zina kan inkawm a, dendrite hnimpuiah min sawm a, ka duh lem lo va. Mahse a hnim lai chu ka hmu duh a ka zui ta a. A hnarin a hnim ang chu ka tih laiin a ka chuan a hip ta kawk kawk mai a, a khuh chiam mai bawk a-mak ka ti hle. Mei ka zuk ruk ve thin avangin ‘engtin nge a awm?’ tia ka zawh a, ‘a ru’ a tih awmzia pawh ka man thiam ve. Ani, kawm tur nei si lo chu ka kawm ka kawm ta a, tum khat chu ka hriat ve reng reng chak avangin ka hip ve ta a.

Chupa haw hnu feah chuan an ti zui ta luih luih a; zan khat chu lehkha ka zir a, ka tui khawp mai a ka thiam zung zung mai bawk a. Chutia tui taka ka zir lai chuan kawngka an rawn kik a Lalmuana-a lo ni a, ‘Ropui VDP-in lo kal vat rawh an ti’ a rawn ti ta mai a, ka phili nasa hle a ni. Ka va kal chu Dendrite hnim thinho an lo khawm a, ‘hnim ve tawh zawng zawng sawi r’u’ an tih khan hmai phihfai nan tumkhat  ka lo hip ve kha an lo sawi chu niin buaithlak ta zo vek mai. Naupang fel pawla sawi ka ni ve reng reng a(chapona ni lo se) ka hming an sawi khan naupang na na na chuan himpui tur deuhah min lo ngai a ni awm e. Ka nu leh pa-in tlaivar deuhthawin min councelling-a, ka u hian a thinrim apiangin min chhaih nan a hmang a-ka hip ve zuai atanga min koh inkarah hian kum hnih a tla hman hial a. Kum sawm a vei leh chuan VDP tih kha JAC-tiin an thlak a hetah hian Asst.Secretary ka ni leh tawh. Zirlai pawl aiawhin min teltir a, minute-te chu ka ziak ta ber a-mi kan dawp apiangin min dawp zan kha ka hrechhuak ziah ta a ni.

KA ARPA HLUISEN KHA

Ar ka lawm

Ran zingah chuan ar hi ka ngainat ber an ni hial awm e. Primary school atanga High school ka kai thlengin ar hi za chuang ka vulh ve reng a. A no hruai pui sawm vel hi ka nei reng bawk thin. Ka school kal turte hi min zui leh diat diat thin a, hnawt haw tumin ka bei chiam thin. Tlai school ban veleh a no thum(thrum) hruai hi ka lawi phawt a chutah tlai inkhelh zawhah a rual u deuh ka lawi leh thin a. A chang chuan hma takin ka lawi fel vek mai thin bawk a, inkhel tur thianten min nghah thap laia ar note lawi tha duh lo um chu a ninawmin thin a tirim ve thei khawp mai. Kan ar zawng zawng hi ka hre hrang vek a, ka chhungten an talh dawnin ka thu lovin an talh ngai lo, ‘khawi hi nge i phal’ an ti hmasa thin; a nih loh chuan ka thinrim mai thin bawk a.

Ar chanchin pawh ka hre ve hle thin

Science lam thlirna atang chuan ka hre miah lo va, mahse ar chanchin ringawt sawi reng renga nileng ta chu a lo hriat ve theih khawp mai. Ar var hlak leh dum hlak hi an ti(tri) bikin a hriat a, rawng dang zawng aiin an thau mawh bawk, a dum hi a zualkai lehnghal. Ar la tuaitir hi an tui dawnin na an ti ve thei em em a, puih hial an ngaih chang a awm, an mawng a la var loh avangin. Ar note lian ve tawh deuhhoah hian fimkhur a tul, an ketin karah samzai vel a tan hian chirhdum a pawm a saihlum ang mai hian a inhrualmum thei a a ro tawh phei chuan na an ti thei hle a enkawl loh chuan an thihpui hial thei. Ar pul hri tuar chhuak hian ar pul hri an ngam tawh bik a, a dam chhuah leh pawhin a chithlahah zuah a tha hle. ‘Ar hmai mang’ kan tih hi natna chi khat a ni a, an biang/hmaite hi a pan lek luk a hetah hian Betnovet ointment hi hnawih ila a dam ve mai, a chang chuan siai-te pawh hnawih ila a ngeih ve khawp; a chhan erawh ka hre lo . Ar la vawikhat mah no la nei lo aiin no vawi hnihkhat nei tawh leng leh hi an thau duh zawk a, ei atan an duhawm zawk. Ar dum hlang hi a nu an awm nual laiin a pa an awm ngai mang lo.

Arpa hi an chhuang a len viau chuan an huai lo va, chhuang te apiang hi insuala ralah chuan an tlo. Chhuang mum leh phir hi an huai tlangpuia mahse phir pawr chhuk chu chhuang hlai nen an inang reng. Khuang fiah kak mai, bung vata khuang arpa dawih tak an awm mang lo. Khuang thum deuh leh khuan zawha hip let rul rul chi ho huai an awm lo thung. Aw thum aiin aw sin an huai tihna a ni ber mai, zo ar-ah chuan. Ar vavu hi an chi a chak khawp a, an thlahte pawh an vavu deuh vek zel a, a pa var leh sen lar deuhho hi an chi a chak lo a ni ang an thlahte hian a pui rawng an kai duh hle. A hluisen hi a vantlang an ni thung. Ar pa tuai hian chi an thlah theih tawh leh tawh loh hriatna awlsam tak chu automatic-in a nu hian an ngam lo mai. Ar pa an khuan hian hnehna hlado chham ang an ni a, a huai zawk kiangah a dawihho an khuang ngam ngai lo, mizo tawnga ‘arpa chhiar khuan’ pawh hi arpa neih len ber, huai ber sawina a ni. Cowboy thawnthuah hian a phawi rang apiangin Pistol an pai fual thin a, an huai tihna pawh a ni ang chu. Arpa pawh hi a huai huai hian an pai fual thin a, an thlakawm hi hnual hnalhin an dah thin, dawih deuh chuan thla an zapa chhing takin an chhuang lah mai thin bawk. Ar hi inngaizawng ngai lo an ni a, a la hi a pa huai deuh hian an chang rawt a, mahse a huai awm loh karah a tuai deuh leh a dawih deuh hian an lo chul ve hman thuak zel a, a note rawng pawh a dang nuaih ta thin reng a ni.  Ka sawi tumah ka lut har dawn duh tawk phawt ang.

Ka arpa chhiarkhuan kha

A hluisen a ni a, a chhuang hi a mawm tet chauh va taichiat leh zo ar inthlah pawlh a ni. A ruangam a lian lo va mahse a muk talh thung, hlauh neih vangin a thla a zap ngai lo va a thla fual takin a dah hnalh thin. A fep chu buk chhap hian a tawlh sang mai a, ni thlara a’n kal velah hian a changte an tle set set thei. A mei dum hlap mai karah chuan rawng dang tlemte hian a pawl thet a, a fuke erawh a hrawl hal thung. A hmela phu lohin a ke bawr chu a vawng a, a kethiah chungah chuan  a laifei atana a hman a siak chu a kawm ngauh bawk a, a hawiher reng rengah a inringtawk tih a hriat a ni.

Tual laiah buh fang hmu se a man a ei ngai lo, a’n tuk(truk) karh karha chutah  hmangaih biahthu a thlunpui thin nulaho kha an rawn tlan khawm ang a, a duh takin ei se a tih avangin a hmuiah a lo chep leh lailawk ang. A duh ber a lo kal ta maw tihah tualah a’n thlauh leh zauh ang an inrawlruk ta thin a ni. Ngam loh a tawng ngai lo va, kan veng chhungah a vawk lal len a ni ber mai a. A duhna lam lamah a tla a, a hmaah arpa dang an khuang ngam ngai lo. Ar chhiar-ah ni se, roreltu dinhmun rei tak chelhin khuang hmasaah atang ngei ngei thin a, chhiar kawngka hawng turin va pan ila min hmuh ve leh a lo khuang al al ang a, chutah chhuatah a’n tum tla tharh ang a vawikhat a khuang leh ang-chu chu ka arpa, ka theihnghilh theih loh-ka ngaih em em- mumangahte hial pawh ka lo hmuh leh thin che zia chu a ni.

Arpa dangte hi chu han insual ve thin mahse engemaw chen hnuah an tawlh hriau hriaua an inthathen leh mai thin. Mahse ka arpa erawh zawng a ni ve lo, an peih chhung chu a sual a, a tawlh hnung ngai hek lo; an tawlh hnun dawn pawn a pan zel a a rilru a huai em avangin a sualpuite an tlawm leh mai thin. Kan ar chhiar mai kha a lal ram a ni lo ka tih tawh kha, veng dangah pawh khawlai fa a thlah zet zut a a nula kawmte  a zirin nilenga hmuh loh tumte ka nei hial thin; chung hunah chuan kei zawk hi ka awm thei ngai lova ka va zawng leh nge nge thin a, min lo khuankhum leh hem hem mai thin-aw! Khanglai hun takte kha.

Ka arpa kha a huai mai a ni lo va, rorel kha a thiam em em mai a ni. A huai ber avangin a inluling ngai lo va arpa tuai deuh zawkte thui tak a um ngai lo. Chaw pekin kil khatah a chuk ve mai a huai avangin tumah a um buai ve lo; a kiangah ar dang hi an thla a muang em em a, ar note-ho phei chu a tin chhin eih ngai lo. A zia kha a ngur chuai a, ngur deuh chuai e ti lo chuan insualna hmunah chuan a thothang a tha em em bawk si.  Vawi khat te pawh hlau hlawpin a kaw- kaw-dak ve ngai lo. Tin, Ar chhiar chhungah an buai rum rum ngai lo va, fel takin a enkawl mai thin. Hun dik takin min vawn sak a, a hun takah khuangin hun min hrilh thin. Amah leh a nupui fanau zawng zawng hmu chak hian hma takah ka tho va chaw puar takin ka pe a an nghal ngai lo a ni. Ar dang khuang nuaih nuaih karah pawh ka arpa khuang ri kha ka hai ngai lo va, anmahni tui tlan tur dahna ka siam tuma min lo thlir hmel kha ka mitthlaah hian a cham reng a, nghilh ni ka nei tawh dawn lo va-ka hre reng tawh dawn a ni. Zanah mu ila ka u chu ka tawng peih chhung zawng ka arpa chanchin ka hrilh a chu chuan zinga ka hmuh leh hun min nghahhlelhtir zual thin.

Mahse, kum a lo vei zela ka arpa chuam pawh a lo tar tan ta. A siak pawh ka kutzungu aia sei a ni ta thial mai. A kawng kal mai mai pawh inpal khut khut chang a nei ta fo mai a. Ar chhiar leh tual chaw peknaahte chuan a ding ngawi nghiai a, a tan khawvel hi a par ve thei tawh lo  ani. A khuang ri hriat tur a khat ta hle  bawk a; lehlamah  ‘khansanga’ ka tih mai thin ka arpa chuam thlahte zinga a upa ber khan a zuam tan riau tawh mai bawk si. Chu khansanga lah chu a thinchhe em em mai bawk si a, a pui a nawiin a chuk  ai tuar tuar hreh lo reng reng. Mahse ka arpa hluisen khan chhan zai reng reng a rel thei tawh lo; a nu han chhai turin pawhin phurna a nei tawh lo va a hmingin huai ber nihna a la kawl ve mai chauh zawk a ni. Hla taka nula rima hmuntin hmun tang fang kuala ring taka khuang al al thin kha tunah zawng kan inhnuai daihlim kilkhatah a ding ngawi ta mai mai a, a a fep buk siau maite chu an lo phai duak tawh a; a thla sira hmul thenkhat an tlak nual avangin a lang cher ruam mai bawk a. A chang sei takte pawh kha sazu ei bunsak ang mai hian a awm huih tawh mai bawk a, a vanglai hretu tan chuan rilru a na thin.

Tuk khat ka tho chu dan pangngaiin ar ka chhuah leh a. Chuta ka thil hmuh chuan ka rilru a ti na kher mai; kawngka ka’n hawng chiah kha khansanga a lo tum tla tharh a a khuang ta al al a. A hnuhnung pawlah ka arpa chuam rei tak chhung ka hrawn, he ar chhiarah ngei rei tak chhung ro lo rel tawh chu ti(tri) dai hian a rawn chhuak a, a thla chu sang takah rawn chawiin hmel hnual takin a awm a a biang tawn chu thi hlirin a khat bawk a, ka hmuh dan chuan min zah deuh hian ka hre bawk. Khansanga ka va en chuan thi tlem a kai ve a, mahse a ma thi pawh niin ka hre lo; ar chhiarah khan an lo insuala roreltu nih an lo inchuh a ni. Khansanga tleirawl tha za zek zawk tan chuan ka arpa chuam kal tha hlei thei tawh lo han sawp vel chu a har dawn lo em em mai si a.

Chhiarah chaw ka pek ve ngai loh avangin tualah ka pe mai thin a, tualah pawh ka arpa chuam chu a awm ve khansanga khan a’n phal lo tlat pek a nih chu. Kha leh chen thiam taka a lo enkawl a rila rah ngeiin a’n pet chhuak chu hmuh a har ngei mai, hla takah kalin inhnuai thim lamah chuan a va ding ta a, ka thianpa ber a hlim loh chuan kei pawh ka hlim thei bik lo. A hlim au rite kha ka lawm em em thin kha a ni si a. Chaw a’n chuk zat zat a a rawn hawi chhuak lehte hi ‘pa’ ka ti hle thin mahse tunah zawng a hrin ngei chuan a um chhuak ta a ni si a le.

In chhungah ka luta ka sawi ta a, ka hlim lo hmel an hmuh chuan a ngaihna an hre lo tlang hle hlawm bawk a. Ka hriat lohin an rel a ni chek ang chu talh an rawt ta tlat mai, ka nuin thiam takin talh mai a that zawk thu a’n sawi chuan dik pawh ka ti ve hle a, ka awm loh hlana talh turin kan rel thlu ta a. Ka leng vang vanga ka lennaa ka hman tur pawisa min pe bawk a hlim takin ka thiante nen kan inkawm a; ka haw chu ka arpa chuam kha Cooker-ah an lo phittir sur sur mai a; Ka phalna ngeia talh ni mahse ka’n hriat leh siah chuan ka lawm lo thar leh ta a. Ka ngai a, ka lung a leng a  kal san ang mai hian ka inchan a.

Hetiang em hian ka arpa kha ka ngai ang tih ka hre ngai lo. Kum enge maw zat a liam tawh- naupan lai thil a ni -mahse nupui fanau ka neih hnu pawh hian ar khuang ka hriat apiang hian ka arpa kha ka la hre chhuak leh thin. Mahse tawn leh ni awm tawh dawn si lo.

MAK KA TIH HNUHNAWHTE

Mahni Blog-ah na na na chuan mahni chanchin ziah hi inthlahrunawm turah ka ngai lo va;  social site-te a ni lo bawk a.

Thlahrang: Thlahrang hi a awm ka ring ngai lem lo va, ‘marawhchu tunlai hian AXN channel, reality show-ah hian sapho thlahrang hi rawn pek an ching riau mai a ka en ve ziah a, mak erawh chu ka ti deuh a. A fiahtu thenkhatte chu hmeichhiate an ni a, an huai chu ka ti ru thin viau. Keima tawn takah hi chuan sawi tur ka nei ve lem lo, tum khat erawh chu ka farnute in luah, Chaltlang a mi kha an sawi hrang viau a, building chhawng thum a ni a, a chung berah Mara tlangvalho an awm a a laiah ka farnu te; a hnuai berah chhungkua an khawsa bawk a. An sawi dan chuan ‘Electric-te hi a rawn in-on tawp zel a, thawm hi a nei reng bawk a’ an ti a, mara tlangvalho pawh chuan an hre ngun hle awm e. Chu in chu tumahin an luah rei thei vak lo tihte kan hre zel a, veng chhung mi a hria chuan an tih ru hle thin a lo ni. Tichuan ka farnute awm loh hlana ka kal a lo tul ta a, zan riah ka tum nghe nghe a, mara tlangval leh a hnuaia chhungkuate erawh an lo chhuak vek a. Chu mi tlai chuan Capt.Dini of Innermost-te inah chaw ei ka tum a, min lo nghak a chu inah chuan ka inphih fai vel a. Khua a thim chhulh tawh ka hmai ka hruk lai chuan kawngka bula tui pump khawl chu a rawn in-on ta thut mai a, ka um nghal a mahse tumah chu ka hmu lo va.

Dini chuan mak a ti ve vak pawn ka hre lo, kei chu a history ka hriat nual tawh avangin mak ka ti a kawngka bulah chuan reivak lo ka’n chang ve chhin a engmah erawh a ti leh ta lo va. Kan awmna lut chho tur khan step zim em em mai, ulh si, fimkhur taka kal bek bek ngai kha a ni a. Tui pump in-on ruala ka tlan phei khan mihring ni se, step chanve pawh a tlan thla hman lovang, a ngaihna a awm lo. Tui pump on-na lah kha kawngka bul chiah a ni bawk si a lang reng a, mak hi ka ti em em mai a ni. Tun hnu phei chuan mak ka ti zual, a in neitu fate kha kha inah khan an lo thi nual tawh a, a thente chu mahni intihlumte an ni awm e. Sapho thlahrang han en hian a hranna hmunah hian mithi an lo awm tawh deuh zel a; kha in kha tuman an luah rei thei lo, a hnuah pawh. Thlahrang erawh ka ti ngam chiah lo, mahse a mak ka ti hle, mihring a nih chuan tuanran lawmman dawng mawlh mawlh tlak a ni ang.

Thereng: Sap tawng-te pawh a ang deuh e. Naupan laia Thereng man tura kan kal khan ‘Thereng aw mawngtawlh mawngtawlh, lu laman rala awm e awm e’ kan ti a, an lo tawlh thla ve zel mai bawk kha a ni a, mak ka tihnuhnawh ta alawm le. Engtinnge lo tawlh thlak nachang an hriat le, zai ri kha an lawm nge ni a, Pu Caribou-te hian Science lam tarmit atangin sawi tur in nei lo maw? Rannung ve mai an ni a, kan auh dan ang chiah khan an rawn ‘back’ thla zat zat mai a ni; music an ngaina riau nge tawng awmzia kha chu hre turah ngai lo ila an rawn tawlh thla kha mak ka ti hnuhnawh ta ber mai, kei chuan.

Motor ka khalh: Two Wheeler hi chu zir lovin ka thiam sa angah ka ngai deuh a, ka khalh nghal deuh mai a, motor hi chu ka la khawih ngai lo. Nupui ka neih hlim khan mahni khaw chhuahna  Bukpui lama han ‘show’ ve hrim hrim kha ka batah ka ruat a, kan kal dawn ta a lawm le. Kan kal dawnin kan chhungte Gypsy-kha ‘in keng duh lo’m ni?’ an ti a, thiam leh thiam loh pawh hre lo khan ‘duh e’ ka’n ti ve mai a. Tumah khalh tur kan hmuh tak lohah chuan ‘ka khalh mai ang’ ka ti a, min ring lo viau thung. Mahse thiam awm taka ka tawng avang khan kan kal ta a. Kan thianpa driver hi ka kova a gear-te ka zawt ru a.

Kan nu, ka farnute pahnih leh mi dang pakhat ka phur a kan kal ta a.  Kan kal tantirh lam chuan ka ti deuh awih awih a, mahse tih theih viau zel a; ka phurhte zingah khan motor rui thin an awm a, mahse an rui miah lo an hlauthawng deuh ni tur a ni. Bukpui kan thlen hmain kawng lakah vawi hnih ka ti thi a, mahse tluang takin kan thleng a, kan haw lam chuan ka thiam tawh hlein ka hria. Mahse tun hnu ka lo thiam tak tak deuh hnu hian ka ngaihtuah let a ka risk a lo va sang e ka ti a, ka hlau hnuhnawh ta em em mai a ni. Ka nunna chang kha ka lo risk lo va, ka farnute ka nupui leh midang – inneih tuk lawkah min vui liam tep nite hian ka han dawn thar leh vel a sakei hmu ang maiin ka hlau tial tial a; mak ka inti hnuhnawh ta hle.

Lo zawh ni: Ka college chawlh laiin ka thianpa’n ‘naktukah lo kan zo dawn a lo kal ve ta che’ a ti a, ka chak bawk a ka kal ve ta a. Ar pathum buhchiar tur leh a thenin Guiter an keng a, a thenin khuang te; a thenin playing card-leh tape recorder nen. Lo kan han thleng chu zawh tur kha tapchhak tia lek a lo zuah a mi sawmthum bawr vel khan minute rei loteah kan zo ta mai a. Chutah thlam kan han let chu no sawm bel thiau bel nga(5)-ah zu an lo bilh chu niin an han kai chhuak ta a le(h). Chawhtawlhah an han sawr dir ngut ngut mai a, a rim lah chu a hiar ham ham mai bawk si a. An sawr li lung ta maw tihah ‘duh duh tan thal theih’ an ti a an thal sup sup mai bawk a. A hmeh turin chepa leh sava rep an ken khawm kha tui hmel deuh hian an kang sen siah mai bawk a.

Tape recorder chuan C.Vansanga’n ‘Romei Zamin’ tih hla a sak kha an thlawhtir liah liah mai bawk a. A thenin Fasuar siam thar chungah Tingtang nen an lo zawm bawk a; a then hruih zawlah card dengin an kual taih bawk a; tin, an  bulah hian beltein thlit mai tur an chhawp far a. Thlam kawt zawlah a then Air gun-in an lo inthemthiam a, ka tel ve nghe nghe a. Lo mual chhaka lui tui kha thlam kawta mauphel zawm hmangin an hawtir to to mai bawk a, kha mi tum kha inbual chunga zu-in ka vawikhat hmuhna. Zu hi ka in duh ngai lo va, khami tum zet kha chuan ka van chak ve tak-ka tang laklawh tawh si min pawtluitu awm se ka tang na lo khawp ang. Thlan tla tawk chauha han thawha a tuitling rim han hriat chu a rim a thiang har mai hi a lo ni!!

Ka in ve ta miah lo va, ka in loh chhan ber nia ka hriat tak chu ‘ani pawh a rui ve leh thei tho’ min ti ang tih kha ka hlau ber. Mahse ka in leh in loh kar kha a zim mang e, engtinnge ka lo in loh theih; khami ni khan Kohhran-a in hmang thalaite pawh khan an in ve tho si a, mak ka ti hnuhnawh ta a lawm le. Mahse an ruih hlawm em avangin a sa tha zawng kha ka ei zo deuh vek a; a tawpah an insual ta luai luai a.

TAH KHUA A SEI

Ni dang zawng aiin ka hnathawk ka haw har tum ani a, ngaihthat lohna pawh nei lem lo chuan kan In panna kawng rualrem lo tak chu ka zawh thla a, Electrict current a awm loh avangin tluk mai pawh a hlauhawm thin hle  reng a. Chhak deuh atang kan In ka’n hmuh chuan ka ngaih chu a tha chiah lo, mi zawng zawng an thim vek laiin Petromax an lo chhi eng ut mai a, kan kawt velah chuan mi thenkhat hi an phe vel ruai bawk a. Tlangval thenkhatin ka thu lova kan pindan bang an rawn zawn chhuak ka hmuh chuan a lawmawm lam anih chu ka ring tawh lo pang a. Amaherawhchu Pathian zarah kan chhungkua hi kan hrisel ve a, ka nupui emaw ka fapa emaw chunga thleng turah chuan ka beisei miah lo va, ka ring phal hek lo. Thingtlang lama kan chhungte zingah chhiat tawk an awm ani ang. Mahse kan thenawm nu Nu Chhingi’n “Awi Rengpui” tia a tap ri ka’n hriat chiah chuan ka ngaihtuahna kal kual vel ruai chu a tawp chawt a, kan In lam pan chuan ka lim thla ta a ni.

Thil tam tak min lo hrilha a thenin min hnem an tum bawk a engmah chiang taka hriat ka nei meuh lo, an sawiho kha. Ka hriat chhun erawh chu tu tih hriat lohin ka nupui a pawngsual a, a that zui tih kha a ni. ‘Pawngsuala that zui’ tih hi chanchinbuahte ka lo chhiar ve zauh zauh tawh thin a, pawhlah takin ‘a va runthlak em’ ka lo ti liam ve mai thin a, kei veng keltila nitin ei chawp zawng chungah hian a lo thleng ang tih ka dawn ngai lo. A lo thlen meuh chuan chhun ang maiin a na a ni; ni, a na, a na vawng vawng mai. Pathian thu hmanga inhnem tur tak ngial pawha thlarau lama hausa ve lo, sepui ruah do ve tawp mai ka ni a ka rilru na hi... tehkhin tur ka hre lo.

Ni dang ang bawkin hnathawk turin kan kawmchhak Pu Khumate inhnuai lam chuan ka chhuak a, chutah chuan furniture vel siamin ka ni leng mai thin. Hemi ni ber kher hi chuan Pu Khuma’n “Ti teh kan tlangvalin pum nuam lo a sawi tlat, midang pathum hruaiin kan thingzai i zuk trip dun teh ang  a tha tha i thlang ve dawn nia” a tih avanga kal ta kha ka ni a. Chuti ni lo se he thil hi a thleng malek tur, a chang hi chuan Pu Khuma  pawh hi ka dem lek lek thin. Tlai lam zanriah ei kham hun awm velah Nu Chhingi fanu Kimi’n kan fapa Mazuala kum thum  mi lek chu dawra thil leipuiah a sawm a, chumi an kal hlan a thil thleng chu a ni. Kimi-te dawr kal haw hian kan In atanga mipa khat kut kawr dum bun, lukhum hmathlawk khum tlan chhuak lai chu a hmu hman a, khua a thim tawh avangin tunge tih a hre thei lo a ni.

            Ni thum a liam ta YMA pawh an tin tawh, thenawm khawvengte chu an la rawn chuangkai reng a. Lu men zan ata tawh khan Pathian thua hnemna hi ka tawng reng a, ka riru chhungril takah erawh chuan an tawn ve loh vang maiah ka ngai thung. Min hnem ta ber chu tlangvalhovin, “he mi sualpa hi kan hre chhuak anih ngat chuan a nung chungin kan hlep ral ang” tia an sawi kha a ni. Police-ho lah chuan hetiang ti duh tur hmelma emaw mimal taka ertu emaw ka neih leh neih loh hi min zawt chhen mai bawk a,  keia kara min ertu tur awm reng reng hi ka hre lo. Ka hmel, ka che zia leh tawngkam avanga min lo nel lotu hi chu an awm ka ringhlel lo, amaherawhchu ka nupui pawngsual a that zui duh tur awm hi he khawvelah hian hriat ka nei lo. Thingtlang atanga pem lut mi inhnuai luaha khawsa thin, vanneih nge vanduai asiama parawl zu ngawl vei pawisa nei lo tawn remchan avanga tlawmtea In kan leisaka khawsa ve tawk tawk kan ni a. Daifem mah nise thenawm kan nei a kan chhungkua kan hlim bawk a, tin, kan hau a la tak lo bawk a kan khawsak pawhin hma lam a pan chuan kan hria. Mahse hetiang hi kan ni ta si a hmalam hun tur reng reng ka la ngaihtuah ngam lo.

Rengpuii nen hian khaw khat chhuak kan ni a, nghet taka inngaizawnga innei kan ni. Ka hriat tirh ata tawh a nungchang miten an fak chiam emaw an sel chiam emaw ka hre ngai lo va, mi vantlang a ni. A hmel pawh chuti tho,”A va’n hmel tha em” tia an sawi ka hre ngai lo va, “ A va’n hmel chhe em” an tih pawh ka hre ngai chuang lo. Mahse mite hmuh loh amahah hian hmuh ka nei a; ka duh ngawih ngawih mai a ni. Hmangaihnain min phuar belhbawm tawh hi chuan kan inen dan hi a lo dang hle tawh a, hmel hian a chang hnung raih mai a kan duh ber chu an hmel phena an rilru kha a lo ni zawk. Engtiang pawhin inthuam se Rengpuii hi ka hmangaih tho va, a inhmeh loh deuh leh inhmeh lo deuhin ka hmangaih mai a. Mawi taka a inthuam hma pawh khan keimahah a mawi tawh sa tlat a ni. Amah avangin nun hi ka thlahlel thin a, a tel lo chuan kut ni vangthla pawh hian nawmna reng reng nei hian ka hre ngai lo. Mite min dem fiamna kha ka haw phal ngai lo va, ka duh dan tak chuan vantlang hian kan inkawp tih hria se tuman min chuhpui lovin min pa pek tawp se la ka duh ber thin; kan inkar thu tui taka min sawipui peihte kha ka nel berte chu an ni. A nu leh pate pawh thingtlang nu leh pa mawlmang ve tak mai ni mahse ka hmangaih ber hringtu an nih avang khan ka zah em em thin a, a nuta leh laizawnte thleng khan ka duhsak em em vek thin.

Nula tlangval inngaizawngten an zawh  kawng chhuk leh chho hi chu kan zawh chhuak dun ve zakin ka hria a, mahse a lakah hian chhuan tur ka neih ka hre ngai lo. Mawlmang takin kan inhmangaih a, ropui leh changkang taka cheibawl pawh a ni lo mahse hei hi erawh ka hria – a nghet tih hi. Chutichuan keimahni lamah inthiam lohna nei miah lovin kan Pastor kutah Dan khatnain kan  innei a, kan hlim ta em em mai a ni.

Fate kan han neih ve takah chuan In dan mai thaa hriatna kan nei a, mistiri hna hi ka chem kalna lam tak anih ve avangin kan chhungkaw ei tawk lek na na na chu ka huphurh lo bawk a. Lehkhathiam ni lo mahse Rengpuii kha chhungkaw tana rilru seng tak mai mi a lo ni a, In dan dawn rau rau chuan Aizawl lama pem kha a rawt ta tlat mai a. A ni lah tak a, khawpuiah hi zawngin mistiri-a ei zawng tan pawh hnate a lo thahnem zawk a chu chhapah naupang seilenna tur zel atan pawh a thlannahawm zawk bawk a. Chhungkuaa kan sawiho fe hnuah hmasawnna tur zawk anih beiseiin Chanmari West-ah mi inhnuai luahin kan khawsa  a, chumi hnuah tuna kan awmna(veng chhung tho)ah hian kan insawn thla leh a, heti hi kan ni ta a ni.

          
 Engemaw changte hi chuan ‘ka nupuiin emaw ka fapain emaw min thihsan ta se’ ti te hian ka suangtuah lawk ve thin a, suangtuahna maiah pawh na ka tih thin em avang hian ‘tul lova rilru tihhahna mai mai’ tiin thil dang ka ngaihtuah vat thin. A dam bik nih pawh kan thlakhlelh loh avangin thih hmasak kan inchuh thin hial reng a. A dam zawka chu ka ni ta si a le. Kan fapa tui taka a zan mu ka thlir chang ringawt pawh hian ka mittui a va  tla tam tawh em! A lungchhiat tah changa a nu a lam ringawt pawh hi ka va’n tahpui zing ta em! Eng chen nge a hlim nui ri pawh hian min velh dawn le?

A taka thihnain min han tham meuh chu a lo la danglam kher mai;  thi lovin ‘pawngsual’-ah pawh khan tawp se na ka tih tawh dawn tho nen.. ka nupui mi sual kuta chhantu ngai tak maia a’n thi hi a na ka ti ber mai.

(Ka thawnthu ziah, ka chawlhsan tak daih a nia, a mood-ah ka cheng leh hlei thei tawh lo va, ka’n post phawt ang a, ka cheng leh thei mai thei a sin.)

NUN SUAR

Kum 2008 Synod inkhawmpui chuan Kolkata Mission Field-a Mathurapur Bial enkawl turin min ruat a, kan chhungkaw dinhmun ka ngaihtuah a ka huphurh ru hle. Kan nu, naupai haw tak chuan thla 6-na a hmang mek a, a la luak reng mai si; thisen chaw bur engemaw zat kan khai tawh a, chu achhapah ka pa cancer vanga na kan enkawl lai mek a ni bawk si, kan chhungkuaa ka mawhphurhna hrang hrang ka thlirin han bo daih chu hun hian ka hre thei lo hle. Mahse hlawkna lam aia inpekna lam hnaaa kan uai tang anih tawh chuan mahni duh dan palzam a tul chang a tam bawk si. Tichuan kum 2009 kum tirah  khawhar ru tak chungin  Kolkata lam chu ka pan  ta a ni. Kolkata ka thlen achinah rilru buaina tur min tlakbuaktu a awm chho ta zut mai a han tarlan ve hrim hrim ka’n duh a ni.

Tlai lamah kan nau, ka chhuk thlakpui Orissa-a Agricultural scientist awm nen kan leng kual vel a. Mizoram lam atang chanchin duhawm lo tak mai ka u(mipa)te nupa min rawn thlah tura lo kal mahse ka hmuh hman tak lohte kha an haw lam Bike-a an chuang chu 407 Truck-in a su(a su ti ila a palzut a ni ber awm e) a thichhawngin Kawnpui Civil Hospital-ah an let dun reng tih min rawn hrilh a, ka mangang hle. Motor 407 khalhtu hi tlaivara khalh anih avangin a muthlu a, ka u-te kawng sira lo ding chu a va kapzut a ni ber a hmuna hmututen an sawi danin an thi lo kha a mak zawk hle.  Min hrilh duh lo nang a, ka hre tho si a, mahse rilru hrehawm takin ka awm ta a. Ka awmna tur khaw kawngah ‘Mela’ an neih avangin motor kal thei hek lo Kolkataah chuan engemaw chen ka tang ta rih bawk si nen rilru min delhtu a tam hle.

Ka awmna tur hmun ka thlen hnuah rei pawh awm lovin vai nuho khawmpui lian kal hruai turin min ruat a(ka tan a remchan vang a ni) Mizoramah ka han hawng lehnghal a; naute neih laia awm ka duh vang a ni. A pai chhung a hman nawm loh em avangin ka ngaihtuah deuh va. Naute kan han neih chuan a nun a pai laia thil a ei that loh em avangin  a lian lo hle a, a pianhlim atang enkawl a ngai tan nghal viau mai a. Hospital atang paw’n kan chhuak har hle. Chuatah awm theih reng loh le, bial lamah haw thlaksan a tul leh a. Ka thleng thla awrh tih chuan naute dam loh thu leh a nu a mangan thu min rawn hrilh leh a, ka han haw chho leh a vawi tam tak kan chiu a, a khawngaihthlak hle thlahnih chauh a la ni si a; chutah a tha deuh tihin ka haw thlaksan leh a. Ka pa cancer chemo khai a ngaih thu leh a zuam loh thu min rawn hrilh leh a ka rilru a buai hle a. A hmaa kan khai kha a zo meuh lova, thi dawnin a awm a tuna han khai lehnghal mai chu rilru a kal thui ngei mai. Rin ang ngeiin a chau em em a, biak tur reng reng a awm lo, a mu tawp mai a ni.

Bialah programme kan nei nual a, theihtawpa rawngbawl a tul lai a ni a rilru kim lo takin ka awm a. Pastor retreat a lo hun leh a, ka han haw leh a ka pa ka han hmu chu ka lainat ngei mai. Enkawl ve pawh ka chak hle thina mahse a rem thei si lo. Rilru na takin kan chhungin kan bialah chuan kan haw ta a. Ka chhuk achinah rawngbawlna lamah buaina leh hun harsa tak vauna te, politics avanga buainate kan tawng neuh neuh va(blog-ah ka ziak tawh nghe nghe). Kum a lo tawp a, Synod hmangin kan haw leh a. Ka pa chu a lo tlangval deuh va mahse a tha teh chiam chuang lo.

Kan haw thlak dawn chuan min ngai hle mai a, kan awm dun chawt a, ‘ka dam anga ka lo la zin ve ang’ a ti a, kan haw thlaksan leh ta a. Rei pawh kan la awm hmain ka pa a that loh thu kan dawng a, a ni telin a hniam tih min hrilh a. Keimahni lamah ka tel loh theih lohna tur programme kan siam teuh mai si a, ‘ka ngai hle mai, ka hmu chak’ a tih lawm lawm pawhin haw mai thei ka ni si lo. Bial chhung thawktute Retreat ka neihpui lai chuan ‘lo haw mai teh u’ an rawn ti a. Tichuan a hma thei angin thlawhna ticket-te kan la a, mahse min rawn call leh a ka pa chu a chatthla ta a. Bial Retreat programme avanga ka haw lawk thei lo chu pawi ka ti a, min ngai em em a, min hmuh a duh laia ka thleng hman lo chu na ka ti ber.

Ka pa thih zan hian kan awmnaa mizo awm ve Missionary nupa(fa nei lo) an rawn leng  a, a tuka thawh hma a tul avangin an haw thuai a. Hnam dang kara lusun chu a khawharthlak hle mai a lo ni. Pawnah ka chhuak a ka tap ru a, ka nupui fanaute hmaa han tah kha ka zak ve deuh a. Ka pa nena kan nunhlui tam tak ka chhui kir a, ka lung a leng a, dama hmuh ka beisei kha ka hmu dawn tawh si lo a. Phone-a kan inbiak hnuhnung bera ri mang tawh lova ‘ka ngai hle mai che u’ a tih kha tun thleng hian ka bengah a la ri nawn fo thin.

Kum 2009-ah Pastor puitling niin bial ka vawn vawikhatna a ni a; mahse kha kum chhung zawng kha rilru dam taka hman ka nei mumalin ka hre ta lo. Min kotu Pathianin a phal a ni ang chu harsatna kha a battalion-in a lo thleng niin ka hria. Nun suar kan dai chang hi a awm ve thin reng a.